5. Cung cấp Ràng buộc cho AI
Nhắc lại, một câu hỏi chuẩn nên có 5 thành phần là Vai trò - Nhiệm vụ - Bối cảnh - Ràng buộc - Định dạng đầu ra.
Ở các bài học trước, bạn đã biết:
- Vai trò: Trả lời cho câu hỏi "AI là ai?"
- Nhiệm vụ: Trả lời cho câu hỏi "AI cần làm gì?"
- Bối cảnh: Trả lời cho câu hỏi "Tại sao làm việc này? Làm cho ai xem? Tình huống thực tế ra sao?"
Trong bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu về thành phần thứ 4 trong cấu trúc của một câu lệnh chuẩn: Ràng buộc (Constraints).
5.1 Ràng buộc là gì?
Ràng buộc (constraints) trong một câu hỏi gửi cho AI là những giới hạn, điều kiện và quy tắc mà bạn đặt ra, để kết quả trả về nằm đúng trong khuôn khổ mà bạn mong muốn.
Nếu như:
- Vai trò: cho AI biết vị thế làm việc
- Nhiệm vụ: giao việc cụ thể cho AI
- Bối cảnh: cho AI biết tình huống thực tế
Thì Ràng buộc, sẽ trả lời cho câu hỏi: Những điều gì AI được làm và không được làm? Câu trả lời cần tuân theo các giới hạn nào về độ dài, văn phong, ngôn từ hay phạm vi kiến thức?
Khi bạn không cung cấp ràng buộc, AI thường có xu hướng trả lời "lan man", quá dài hoặc quá ngắn, sử dụng từ ngữ không phù hợp với yêu cầu của bạn. Việc đưa ra ràng buộc rõ ràng giúp bạn nhận được kết quả cô đọng, đúng trọng tâm và tiết kiệm thời gian chỉnh sửa.
Một số loại ràng buộc thường gặp:
- Ràng buộc về độ dài: Giới hạn số từ, số câu, số đoạn văn (Ví dụ: "Viết trong khoảng 150-200 từ", "Không quá 3 dòng", “Viết 5 ý chính”)
- Ràng buộc về văn phong và giọng điệu: Trang trọng, thân thiện, hài hước, ngắn gọn, súc tích (Ví dụ: "Dùng văn phong dí dỏm, thân mật", "Dùng ngôn ngữ hành chính nghiêm túc")
- Ràng buộc về từ ngữ (Nên dùng / Tránh dùng): Yêu cầu đưa vào hoặc loại bỏ các thuật ngữ (Ví dụ: "Không sử dụng thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu", "Tránh dùng các từ ngữ mang tính khẳng định tuyệt đối")
- Ràng buộc về phạm vi nội dung: Giới hạn không gian, thời gian hoặc tài liệu tham khảo (Ví dụ: "Chỉ sử dụng thông tin trong đoạn văn được cung cấp", "Không suy đoán ngoài thực tế")
Ví dụ minh họa
Bạn hãy thực hành một số ví dụ sau, để thấy sự khác biệt khi không có ràng buộc và khi có ràng buộc.
Ví dụ 1: Hỏi AI về một chủ đề chuyên môn
Chưa có ràng buộc:
"Bạn là một chuyên gia về sử dụng AI. Hãy trình bày AI là gì cho học sinh cấp 2 có thể hiểu được”
(AI có thể trả về một bài viết dài 2 trang với nhiều chủ đề).
Có ràng buộc rõ ràng:
"Bạn là một chuyên gia về sử dụng AI. Hãy trình bày AI là gì cho học sinh cấp 2 có thể hiểu được. Ràng buộc: Tóm tắt trong 3 gạch đầu dòng, dùng các ví dụ dễ hiểu cho học sinh, tổng độ dài không quá 100 từ”
(AI sẽ chắt lọc đúng các ý cốt lõi, diễn đạt dễ hiểu và ngắn gọn).
Ví dụ 2: Nhờ AI soạn email gửi khách hàng
Chưa có ràng buộc:
"Đóng vai là nhân viên chăm sóc khách hàng, hãy viết email xin lỗi vì dịch vụ mạng bị gián đoạn do sự cố cáp quang."
(AI có thể viết bài email với nội dung dài dòng, văn phong thiếu sự chân thành).
Có ràng buộc rõ ràng:
"Đóng vai là nhân viên chăm sóc khách hàng, hãy viết email xin lỗi vì dịch vụ mạng bị gián đoạn do sự cố cáp quang. Ràng buộc: Văn phong lịch sự, chân thành; độ dài dưới 150 từ; tập trung vào giải pháp khắc phục và thời gian dự kiến hoàn thành, không giải thích dài dòng về nguyên nhân kỹ thuật."
(Kết quả cho ra một email chuyên nghiệp, đi thẳng vào vấn đề, cung cấp thông tin cần thiết và giúp khách hàng cảm thấy được trân trọng).
5.2 Xem và đọc thêm
Sử dụng các từ khóa sau, tìm kiếm trên chatbot, Google hoặc YouTube để xem và đọc thêm: Ràng buộc trong câu lệnh AI là gì (prompt constraints), cách giới hạn độ dài và văn phong cho AI, giảm ảo giác (hallucination) cho AI bằng bối cảnh và ràng buộc.
5.3 Bài tập và câu hỏi
Bài tập
Bài tập 5.1: Thực hành viết 3 câu lệnh có sử dụng thành phần Ràng buộc (về độ dài, văn phong, từ ngữ cần tránh,...). Quan sát và so sánh câu trả lời của AI trước và sau khi có ràng buộc.
Câu hỏi
Câu 5a: Trong cấu trúc câu lệnh chuẩn gồm 5 thành phần khi giao tiếp với AI, thành phần "Ràng buộc" (Constraints) trả lời cho câu hỏi nào sau đây?
A. AI đóng vai là ai?
B. AI cần làm nhiệm vụ gì?
C. Những điều gì AI được phép hoặc không được phép làm trong câu trả lời?
D. Định dạng đầu ra hiển thị ở dạng bảng hay gạch đầu dòng?
Câu 5b: Yếu tố nào sau đây không phải là các ràng buộc thường gặp trong câu lệnh AI?
A. Giới hạn số từ hoặc số đoạn văn
B. Quy định về văn phong (trang trọng, thân mật, dí dỏm)
C. Chỉ định nguồn dữ liệu thời gian thực của Google Search
D. Yêu cầu không sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu
Câu 5c: Việc bổ sung ràng buộc: "Chỉ sử dụng thông tin trong đoạn văn được cung cấp, không tự ý suy đoán hoặc thêm thông tin bên ngoài" nhằm mục đích chính nào?
A. Tăng tốc độ phản hồi của AI lên gấp đôi
B. Hạn chế hiện tượng AI "nói liều" (ảo giác - hallucination) và đảm bảo tính chính xác của dữ liệu
C. Ép AI phải trả lời dưới dạng bảng biểu
D. Tự động dịch câu trả lời sang nhiều ngôn ngữ khác nhau