- Trong hàm hien_thi_bang_diem(danh_sach_lop) ở trên, chúng ta chưa tính được ĐTB MÔN và XẾP LOẠI, nên đã tạm gán giá trị 5.0 và Trung bình.
- Chúng ta sẽ viết hàm để tính ĐTB MÔN
ĐTB MÔN được tính bằng công thức:
ĐTB MÔN = (Tổng các điểm tx + gk * 2 + ck * 3) / (số cột điểm tx + 2 + 3)
- Viết hàm tinh_dtb_mon(diem_mon) và hàm xep_loai(dtb) ở phía trên của hàm hien_thi_bang_diem
except FileNotFoundError:
return[]
# hàm tính ĐTB MÔN
def tinh_dtb_mon(diem_mon)
tx = diem_mon.get("tx", [])
gk = diem_mon.get("gk", 0.0)
ck = diem_mon.get("ck", 0.0)
tong_diem = sum(tx) + (gk * 2) + (ck * 3)
tong_he_so = len(tx) + 2 + 3
if tong_he_so > 0:
return round(tong_diem / tong_he_so, 2)
return 0.0
# hàm xếp loại
def xep_loai(dtb):
"""Xếp loại học lực dựa trên điểm trung bình môn"""
if dtb >= 8.0:
return "Tốt"
elif dtb >= 6.5:
return "Khá"
elif dtb >= 5.0:
return "Đạt"
else:
return "Chưa đạt"
# hàm hiển thị danh sách và bảng điểm
def hien_thi_bang_diem(danh_sach_lop):
- Sửa lại hàm hien_thi_bang_diem(danh_sach_lop): thay thế các giá trị gán tạm (dtb = 5.0, xl = "Trung bình") bằng việc gọi 2 hàm vừa viết.
- Chạy lại chương trình, để xem ĐTB MÔN và Xếp loại của lớp đã được cập nhật.
Lập trình chức năng Thêm học sinh mới
Để thêm học sinh mới, bạn cần thực hiện các công việc sau:
- Nhập mã học sinh và họ tên từ bàn phím
- Kiểm tra xem mã học sinh đã tồn tại trong danh_sach_lop hay chưa
- Nếu chưa tồn tại, tạo cấu trúc Dictionary cho học sinh mới, với bộ điểm rỗng {“tx”: [], “gk”: 0.0, “ck”: 0.0} và gắn vào cuối danh_sach_lop
- Bạn mở tập tin main.py và viết hàm them_hoc_sinh(danh_sach_lop) ngay phía dưới hàm main()
# hàm thêm học sinh
def them_hoc_sinh(danh_sach_lop):
"""Thêm một học sinh mới vào danh sách lớp"""
print("\n--- THÊM HỌC SINH MỚI ---")
ma_hs = input("Nhập mã học sinh (ví dụ HS004): ").strip()
if not ma_hs:
print("Lỗi: Mã học sinh không được để trống!")
return
# Kiểm tra xem mã học sinh đã tồn tại chưa
for hs in danh_sach_lop:
if hs["ma_hs"].upper() == ma_hs.upper():
print(f"Lỗi: Mã học sinh '{ma_hs}' đã tồn tại trong danh sách!")
return
ho_ten = input("Nhập họ và tên học sinh: ").strip()
if not ho_ten:
print("Lỗi: Họ tên không được để trống!")
return
# Tạo bản ghi học sinh mới
hoc_sinh_moi = {
"ma_hs": ma_hs.upper(),
"ho_ten": ho_ten.title(),
"diem": {}
}
danh_sach_lop.append(hoc_sinh_moi)
print(f"-> Đã thêm học sinh '{ho_ten}' (Mã: {ma_hs.upper()}) vào danh sách!")
- Cập nhật hàm main(), để gọi chức năng 2:
...
if lua_chon == "1":
hien_thi_bang_diem(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "2":
them_hoc_sinh(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "0":
...
Lập trình chức năng Nhập điểm môn học
Để lập trình chức năng Nhập điểm môn học, bạn cần thực hiện các việc sau:
- Bẫy lỗi nhập điểm (nhap_diem_hop_le): kiểm tra điểm nhập vào, đảm bảo điểm là số thực, nằm trong khoảng 0.0 đến 10.0
- Tìm học sinh theo mã học sinh: cho người dùng nhập mã học sinh, nếu không tìm thấy thì báo lỗi
- Chọn môn học: hiển thị các môn học hợp lệ (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, KHTN, Lịch sử_Địa lý)
- Nhập điểm: nhập điểm thường xuyên (nếu nhập nhiều điểm, mỗi điểm cách nhau bằng dấu chấm phẩy, giữa kỳ và cuối kỳ
Viết hàm nhap_diem_hop_le()
- Viết hàm ngay sau hàm main()
- Sử dụng khối try…except để yêu cầu nhập lại nếu người dùng nhập chữ hoặc số không nằm trong khoảng [0.0 đến 10.0]
# hàm bẫy lỗi nhập điểm
def nhap_diem_hop_le(prompt):
"""Yêu cầu nhập điểm từ 0.0 đến 10.0, bắt lỗi ValueError nếu nhập sai"""
while True:
try:
diem = float(input(prompt))
if 0.0 <= diem <= 10.0:
return diem
print("Lỗi: Điểm phải nằm trong khoảng 0.0 > 10.0!")
except ValueError:
print("Lỗi: Giá trị phải là một số (ví dụ: 6.0)!")
Viết hàm nhap_diem_hoc_sinh()
- Viết hàm nhap_diem_hoc_sinh() ngay sau hàm nhap_diem_hop_le()
# Danh mục các môn học (không thay đổi)(kiểu Set)
MON_HOC = {"Toán", "Ngữ văn", "Tiếng Anh", "KHTN", "Lịch sử_Địa lý"}
# Hàm nhập điểm cho học sinh
def nhap_diem_hoc_sinh(danh_sach_lop):
"""Nhập các loại điểm cho một học sinh, dựa theo mã học sinh"""
print("\n---NHẬP ĐIỂM MÔN HỌC---")
ma_hs = input("Nhập mã học sinh cần nhập điểm: ").strip().upper()
# Tìm học sinh trong danh sách
hoc_sinh = None
for hs in danh_sach_lop:
if hs["ma_hs"].upper() == ma_hs:
hoc_sinh = hs
break
if not hoc_sinh:
print(f"Lỗi: Không tìm thấy học sinh có mã '{ma_hs}'!")
return
print(f"Đang nhập điểm cho học sinh: {hoc_sinh['ho_ten']} ({hoc_sinh['ma_hs']})")
print(f"Danh sách môn học hợp lệ: {', '.join(MON_HOC)}")
mon = input("Nhập tên môn học: ").strip()
if mon not in MON_HOC:
print("Lỗi: Tên môn học không tồn tại!")
return
#Nhập các điểm thường xuyên, cách nhau bởi dấu ;
print("Nhập các điểm thường xuyên, cách nhau bởi dấu chấm phẩy (;):")
tx_input = input("Điểm TX: ").strip()
tx_list = []
if tx_input:
for x in tx_input.split(";"):
try:
val = float(x.strip())
if 0.0 <= val <= 10.0:
tx_list.append(val)
else:
print(f"Cảnh báo: Điểm '{x}' Không hợp lệ (phải từ 0-10), đã bỏ qua.")
except ValueError:
print(f"Cảnh báo: Giá trị '{x}' không phải là số, đã bỏ qua.")
# Nhập điểm giữa kỳ và cuối kỳ
gk = nhap_diem_hop_le("Nhập điểm Giữa kỳ: ")
ck = nhap_diem_hop_le("Nhập điểm Cuối kỳ: ")
#Cập nhật vào cấu trúc dữ liệu của học sinh
hoc_sinh["diem"][mon] = {
"tx": tx_list,
"gk": gk,
"ck": ck
}
print(f"-> Đã cập nhật điểm môn '{mon}' cho học sinh {hoc_sinh['ho_ten']} thành công!")
- Sửa lại hàm main(), để chạy chức năng nhập điểm:
…
print("2. Thêm học sinh mới")
print("3. Nhập điểm môn học")
# sau này bạn sẽ thêm các chức năng
…
elif lua_chon == "2":
them_hoc_sinh(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "3":
nhap_diem_hoc_sinh(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "0":
…
Lập trình chức năng Lưu dữ liệu ra file CSV
- Nếu bạn để ý, ở đầu chương trình, ngay trong hàm main(), chúng ta đã đọc dữ liệu (danh sách và điểm) từ tập tin CSV lưu vào biến danh_sach_lop. Sau đó, chúng ta thực hiện một số thao tác trên danh sách lớp này. Tuy nhiên, danh_sach_lop là một biết đang nằm trên bộ nhớ RAM, nếu tắt máy các thông tin mà chúng ta vừa cập nhật sẽ bị xóa.
- Để lưu lại lâu dài, các thông tin vừa xử lý, bạn cần ghi thông tin vào đĩa cứng
- Chúng ta sẽ thực hiện lưu dữ liệu ra tập tin CSV
- Chúng ta sẽ viết hàm luu_file_csv(danh_sach_lop) ngay sau hàm main()
# Hàm lưu dữ liệu ra file CSV
def luu_file_csv(danh_sach_lop):
"""Lưu danh sách học sinh và điểm số vào tập tin CSV"""
try:
with open(FILE_PATH, mode="w", newline="", encoding="utf-8") as f:
writer = csv.writer(f)
writer.writerow(["ma_hs", "ho_ten", "mon", "tx", "gk", "ck"])
for hs in danh_sach_lop:
if not hs["diem"]:
writer.writerow([hs["ma_hs"], hs["ho_ten"], "", "", "", ""])
else:
for mon, d in hs["diem"].items():
tx_str = ";".join(map(str, d.get("tx", [])))
writer.writerow([
hs["ma_hs"],
hs["ho_ten"],
mon,
tx_str,
d.get("gk",""),
d.get("ck","")
])
print("-> Đã lưu dữ liệu thành công vào đĩa cứng!")
except Exception as e:
print(f"Lỗi khi lưu file {e}")
- Sửa lại hàm main(), để chạy chức năng nhập điểm:
…
print("3. Nhập điểm môn học")
print("4. Lưu dữ liệu ra file CSV")
# sau này bạn sẽ thêm các chức năng
...
elif lua_chon == "3":
nhap_diem_hoc_sinh(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "4":
luu_file_csv(danh_sach_lop)
elif lua_chon == "0":
27.4 Bài tập và câu hỏi
Bài 27a. Dựa trên Dự án mẫu của bài học, bạn hãy tự làm lại toàn bộ dự án, đồng thời hãy tạo một tập tin (trong Microsoft Word, hoặc Google Docs) để ghi chép toàn bộ quá trình làm dự án của bạn.
Mục đích của việc ghi chép:
- Làm bằng chứng, chứng minh rằng bạn đã tự làm lại dự án
- Qua quá trình ghi chép bạn sẽ trải nghiệm thực sự những khó khăn, những lỗi lập trình, những đoạn mã xử lý kỳ ảo
- Giải pháp AI có thể cung cấp cho bạn, tuy nhiên, làm việc thực sự thì mới thấm và hiểu được mã nguồn, và quy trình làm một dự án lập trình
- Ghi chép làm tài liệu để làm các dự án tiếp theo
- Ghi chép và tự làm nhiều thì quen tay, và lên trình
- Phát triển thêm các chức năng cho ứng dụng này
Bài tập 27b. Bạn có thể tự nghĩ ra, hoặc nhờ AI gợi ý một dự án. Hãy tự mình thực hiện dự án đó.
Yêu cầu kết quả:
- Sổ tay ghi chép toàn bộ quá trình làm dự án
- Mã nguồn dự án
