7. Phân vùng đĩa cứng
Tới thời điểm này, máy tính của bạn đang có những gì:
- Có chương trình UEFI nằm sẵn trên Mainboard
- Có thể khởi chạy UEFI để kiểm tra các bộ phận của máy tính
- Có thể khởi động từ đĩa gắn ngoài
- Chạy được hệ điều hành WinPE nằm trên đĩa gắn ngoài
- Đĩa cứng trống (chưa có bất cứ thứ gì trên đó)
Với tình trạng trên, nếu bạn rút đĩa gắn ngoài, máy tính của bạn không thể hoạt động và không làm được bất cứ việc gì.
Trong bài học này, chúng ta sẽ thực hiện phân chia đĩa cứng thành các vùng nhỏ hơn, chuẩn bị cho việc cài đặt các hệ điều hành lên đĩa cứng. Khi có hệ điều hành, máy tính sẽ hoạt động bình thường mà không phải phụ thuộc vào đĩa WinPE.
7.1 Phân vùng đĩa cứng là gì
Trong phần này, từ “phân vùng” vừa là danh từ vừa là động từ.
Phân vùng (động từ) là chia đĩa cứng (hard disk) thành các vùng nhỏ hơn.
Phân vùng (danh từ) là các vùng (phần) đĩa cứng, được sử dụng cho các mục đích khác nhau.
Chúng ta sẽ sử dụng chương trình Partition Wizard có trong đĩa WinPE để phân vùng đĩa cứng.
Trong tiếng Anh, phân vùng là partition hoặc partitioning.
Bạn hãy kiểm tra tình trạng hiện tại của máy tính ảo, đảm bảo đã có đĩa cứng trống (Hard Disk), và có khả năng khởi động vào hệ điều hành WinPE. Xem hình minh họa:
Ở hình trên, chúng ta đang có đĩa cứng 80GB, và đĩa WinPE (Anhdv_Boot_Free_26.2.iso).
Chạy chương trình Partition Wizard:
- Khởi động máy tính ảo bằng đĩa WinPE
- Trên màn hình Desktop của WinPE, chạy chương trình Partition Wizard
Giao diện của Partition Wizard:
Chúng ta sẽ thực hiện chia đĩa cứng thành 4 vùng sau:
Trong đó, dung lượng của mỗi vùng là (bạn có thể thay đổi dung lượng để phù hợp với máy ảo của bạn, có thể ít hơn so với gợi ý):
- EFI: 500MB
- Windows (C:\): 45GB
- Linux Root: 20 GB
- Data: 10 GB
Với cách phân chia như vậy, chúng ta có thể cài đặt 2 hệ điều hành (Windows và Linux), có một vùng để lưu dữ liệu (Data).
7.2 Thực hành tạo phân vùng bằng Partition Wizard
Tại giao diện chính của Partition Wizard, bạn sẽ nhìn thấy danh sách các ổ đĩa. Hãy xác định đúng ổ đĩa cứng của máy ảo (thường hiển thị là Disk 1 với trạng thái là Unallocated - vùng trống chưa phân chia).
Tạo phân vùng hệ thống EFI (dung lượng 500MB)
Vùng EFI là vùng lưu trữ các tập tin khởi động chuẩn UEFI cho các hệ điều hành
- Bấm chuột phải vào vùng trống (Unallocated) (vùng có màu vàng) của ổ đĩa cứng > Chọn Create (hoặc chọn vùng trống và bấm nút Create Partition ở thanh công cụ bên trái)
- Trong hộp thoại Create New Partition hiện ra, thiết lập các thông số sau:
+ Partition Label (Nhãn phân vùng): Gõ tên EFI
+ Create As (Loại phân vùng): Chọn Primary
+ Drive letter: Chọn None
+ File System (Định dạng hệ thống tập tin): Chọn FAT32 (Đây là định dạng bắt buộc đối với phân vùng khởi động EFI)
+ Partition Size (Dung lượng): Gõ số 500 và đảm bảo đơn vị bên cạnh là MB
- Bấm OK để xác nhận tạo phân vùng tạm thời
Tạo phân vùng cho Windows (dung lượng 45GB)
- Tiếp tục bấm chuột phải vào vùng trống Unallocated còn lại của ổ đĩa > Chọn Create
- Thiết lập các thông số trong hộp thoại:
+ Partition Label: Gõ tên Windows
+ Drive letter: Chọn C:
+ Create As: Chọn Primary
+ File System: Chọn NTFS (Định dạng tiêu chuẩn để cài đặt hệ điều hành Windows)
+ Partition Size: Gõ số 45 và chuyển đơn vị bên cạnh thành GB
- Bấm OK
Tạo phân vùng cho Linux Root (dung lượng 20GB)
- Bấm chuột phải vào vùng trống Unallocated còn lại > Chọn Create
- Thiết lập các thông số trong hộp thoại:
+ Partition Label: Gõ tên Linux Root
+ Create As: Chọn Primary
+ File System: Chọn Ext4 (Định dạng hệ thống tập tin phổ biến và tiêu chuẩn của các hệ điều hành Linux như Ubuntu, Debian...)
+ Partition Size: Gõ số 20 và chọn đơn vị là GB
- Bấm OK
Tạo phân vùng lưu trữ dữ liệu Data (dung lượng 10GB)
- Bấm chuột phải vào vùng trống Unallocated cuối cùng của ổ đĩa > Chọn Create
- Thiết lập các thông số trong hộp thoại:
+ Partition Label: Gõ tên Data
+ Create As: Chọn Primary
+ File System: Chọn NTFS
+ Drive letter: Chọn F
+ Partition Size: Hệ thống sẽ tự động điền phần dung lượng còn lại
- Bấm OK
Áp dụng các thay đổi vào đĩa cứng
Lưu ý: Tới thời điểm này, các bước ở trên mới chỉ là "sắp xếp mô phỏng" trên phần mềm, đĩa cứng của bạn vẫn chưa thực sự thay đổi.
- Quan sát góc dưới bên trái giao diện của Partition Wizard, bạn sẽ thấy danh sách các thao tác đang chờ duyệt (Pending Operations)
- Hãy kiểm tra lại một lần nữa sơ đồ phân chia xem đã đúng thứ tự: EFI > Windows > Linux Root > Data chưa
- Nhấp chuột vào nút Apply (biểu tượng dấu tích màu xanh) ở góc trên bên trái thanh công cụ để phần mềm bắt đầu quá trình chia đĩa thực tế
- Một hộp thoại xác nhận hiện ra, bấm Yes. Chờ trong vài giây để phần mềm chạy thanh tiến trình. Khi xuất hiện thông báo "Applied all the pending changes successfully", bấm OK để hoàn thành
Xem hình kết quả sau khi chia đĩa:
7.3 Bài tập và câu hỏi
Bài tập
Bài 7a. Thực hiện phân vùng đĩa cứng như trong bài học.
Bài 7b. Bạn hãy phân biệt 4 khái niệm: phân vùng (partition), tên của phân vùng (label), ký hiệu ổ đĩa logic (drive letter, logic drive, C:\, F:\), kiểu hệ thống tập tin (ví dụ: NTFS, FAT32, Ext4).
Bài 7c. Dịch nội dung phần 7.4 sang tiếng Việt, học thuộc các từ tiếng Anh mà bạn chưa biết nghĩa.
Câu hỏi
Câu 7.1 Đơn vị đo dung lượng đĩa cứng thường dùng gì? Phát biểu nào không đúng.
A. GB
B. MB
C. TB
D. CB
Câu 7.2 Sau đây là một số kiểu định dạng tập tin cho một phân vùng, phát biểu nào không đúng?
A. NTFS
B. UEFI
C. FAT32
D. Ext4
7.4 Summary
Partition: The actual physical block of space cut out from a hard disk. (Analogy: A physical room)
Partition Label: A text name you type in to easily identify what the partition does. (Analogy: The nameplate on the door, e.g., "Master Bedroom")
Drive Letter: An alphabetical letter (C:, F:) given by the OS so you can click and open the drive. (Analogy: The room number/address)
File System: The organizational rules used to index and store files inside that space. (Analogy: The shelving and filing cabinets inside the room)
- FAT32: Universally compatible; mandatory for the UEFI boot partition (EFI)
- NTFS: Standard format for Windows OS and large data storage
- Ext4: Standard format designed natively for Linux
