Tư liệu: Toàn văn bài phát biểu của TBT Tô Lâm - Phát triển khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số

[Nguồn: https://quochoi.vn/]

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

13/01/2025

Ngày 13/1, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đến dự, chỉ đạo và có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cổng Thông tin điện tử Quốc hội trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu.

---

Thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Thưa các trí thức, nhà khoa học, các doanh nhân và toàn thể các đại biểu dự hội nghị tại Hội trường trung tâm và các điểm cầu.

Ngày 18/05/1963, tại Hội trường Ba Đình lịch sử, Đại hội lần thứ Nhất của Hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam được tổ chức, đánh dấu sự kiện quan trọng trong lịch sử khoa học và công nghệ nước nhà. Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, trong bài phát biểu tại Đại hội, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phổ biến khoa học và kỹ thuật, coi đây là động lực để xây dựng và phát triển đất nước. Người căn dặn: “Khoa học phải gắn với sản xuất, phục vụ nhân dân.” Sự kiện này đặt nền móng cho những bước phát triển ứng dụng khoa học để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Hơn sáu thập kỷ sau, hôm nay, Hội nghị toàn quốc lần thứ hai được tổ chức, với quy mô và tầm vóc mới, phản ánh quyết tâm của cả hệ thống chính trị và đất nước trong việc đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Như chúng ta đã biết, khoa học và công nghệ là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế thần kỳ của nhiều nước. Các bài học thành công từ Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản hay gần đây là Ấn Độ, Ai-len, Hàn Quốc và Singapore đã chứng minh vai trò của khoa học kỹ thuật. Các quốc gia này tận dụng công nghệ để chuyển đổi mô hình kinh tế, thúc đẩy tăng năng suất lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, chúng ta phải coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ chốt. Đây chính là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để vượt qua bẫy thu nhập trung bình và nguy cơ tụt hậu, đồng thời hiện thực hóa khát vọng hùng cường và thịnh vượng của dân tộc ta. Tuy nhiên, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số mới chỉ là “Phương tiện quan trọng” để đạt tới mục đích. Đột phá, đổi mới sáng tạo mới là yếu tố kỳ diệu để làm nên kỳ tích, bởi đột phá, sáng tạo mới tạo ra bước tiến vượt bậc mang tính cách mạng, mới vượt qua rào cản, giới hạn hiện tại để đạt kết quả vượt trội, nổi bật. Đột phá luôn mang tính mới mẻ, tính hiệu quả, vượt giới hạn, tạo ảnh hưởng lớn (Ví dụ: Trong công nghệ: sự ra đời của điện thoại thông minh đã thay đổi cách con người giao tiếp và làm việc; Trong kinh tế: mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số như Uber, Airbnb, thương mại điện tử... là sự bứt phá đối với ngành công nghiệp truyền thống; Công nghệ chỉnh sửa gen (CRISPR) là đột phá lớn của sinh học, y học và nông nghiệp; Trong xã hội là những cải cách về chính sách giáo dục, y tế, văn học nghệ thuật, quản lý đang mang lại những thay đổi to lớn về chất lượng sống của con người).

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã chỉ ra những định hướng chiến lược và được đông đảo cán bộ, đảng viên, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đồng thuận, xem đây như một “khoán 10” trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Sự ủng hộ này thể hiện khát vọng phát triển mãnh liệt và quyết tâm vươn lên của dân tộc. Hội nghị hôm nay thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng của toàn Đảng và hệ thống chính trị. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chúng ta có niềm tin mạnh mẽ rằng đột phá trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là chìa khóa đưa đất nước tiến xa trên con đường hiện thực hóa khát vọng phát triển.

Thưa các đồng chí và các đại biểu,

Đảng và Nhà nước ta luôn coi khoa học, công nghệ là yếu tố quyết định và nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Từ Đại hội IV, khoa học và công nghệ đã được xác định là cuộc cách mạng, và đến nay, là quốc sách hàng đầu. Nhiều Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 20, Nghị quyết 52, Nghị quyết 36 đã được ban hành, mang lại kết quả tích cực, đóng góp vào sự phát triển của đất nước như ngày nay. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách tổng thể, nghiêm túc và khách quan, kết quả thực hiện các Nghị quyết của Trung ương chưa đạt các mục tiêu đề ra, chưa được như mong đợi, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, rào cản, nút thắt đang cản trở sự phát triển của khoa học, công nghệ như báo cáo đã nêu từ thể chế, cơ chế, chính sách, luật, đến nguồn lực, phương tiện (các nhà khoa học mất quá nhiều thời gian, khoảng 50% thời gian, công sức dành cho các thủ tục; các đề tài nghiên cứu không có đột phá, không đo đếm được kết quả; nguồn lực dành cho khoa học công nghệ hạn chế, kinh phí dành cho nghiên cứu phát triển của ta chưa đến 0,7% GDP, trong khi mức trung bình các nước phát triển là 2%, có nước 5%; chưa mạnh dạn chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, không thương mại hóa được sản phẩm, nhiều trường hợp làm để tài là hình thức “làm kinh tế biến tướng”...). Nguyên nhân chính của việc chưa thực sự thành công của các Nghị quyết của Trung ương chính là nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Nghị quyết 57 không thay thế các nghị quyết trước đây nhưng có thể xem là “Nghị quyết giải phóng tư duy khoa học” ,“Nghị quyết để thực hiện các Nghị quyết”, “Nghị quyết của hành động” với những mục tiêu rất cụ thể, đổi mới  cách nghĩ, cách làm, nhằm hiện thực hóa các chủ trương, xóa bỏ rào cản, giải phóng năng lực để thúc đẩy đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo nền tảng phát triển mạnh mẽ đất nước trong thời kỳ mới.

Làm sao để đưa Nghị quyết đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và kịp thời; các cấp, các ngành, các địa phương phải xắn tay ngay vào làm việc, không được chậm trễ. Những chủ trương, giải pháp trong đó phải được nhanh chóng thể chế hóa và ưu tiên bố trí đủ nguồn lực để tổ chức thực hiện.

Với ý nghĩa đó, tôi đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện và làm sâu sắc thêm một số quan điểm, định hướng sau:

Trước hết là về quan điểm: Luôn quán triệt xem đầu tư vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là chiến lược lâu dài, chấp nhận độ trễ và rủi ro trong triển khai. Xem đây là khoản đầu tư, mà đầu tư thì chấp nhận có thắng có thua. Xem dữ liệu là nguồn tài nguyên mới, là "không khí và ánh sáng" của kỷ nguyên mới, là tư liệu sản xuất mới; chuyển đổi số là công cụ đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh, đổi mới lực lượng sản xuất. Đổi mới sáng tạo chính là “cây gậy thần” đạt tới thịnh vượng bền vững, với nhà khoa học giữ vị trí trung tâm.

Đột phá phải tiến hành ở cả lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đó là những khoảng không gian vô tận, có nhiều miền hoang vu, có nhiều cơ hội để các trí thức, các nhà khoa học, người lao động biến“sỏi đá thành cơm”. Nhưng hiện nay nên tập trung trên các lĩnh vực: Vật lý và năng lượng (cơ học lượng tử để có những sản phẩn ứng dụng như vi xử lý, laser, nano...) ; công nghệ thông tin và truyền thông; y học và sinh học (DNA, Gen, Vaccine, 3D..); công nghệ không gian; Công nghệ vật liệu, năng lượng và môi trường (năng lượng tái tạo, Pin Lithium-Ion, thu giữu và lưu trữ Carbon..); phát minh trong đời sống (3D, robot và tự động hóa, công nghệ thực tế ảo -VR và thực tế tăng cường- AR); công nghệ Blockchain, Innetnet vạn vật (IoT); thông tin địa lý; phân tích văn hóa số; giáo dục và đào tạo trực tuyến... Cần chuyển từ ứng dụng và làm chủ công nghệ sang xây dựng năng lực sáng tạo đột phá, tận dụng cơ hội từ Cách mạng Công nghiệp 4.0 để “đi tắt, đón đầu” làm chủ tương lai. Triển khai Nghị quyết phải hướng vào những vấn đề thực tiễn đất nước đang đòi hỏi, thị trường và nền kinh tế đang cần. Những sản phẩm nghiên cứu phải được thương mại hóa, đăng ký được bản quyền. 

Về hành động, cần xác định làm rõ Nhà nước làm gì? Doanh nghiệp làm gì? Trí thức, nhà khoa học làm gì? Toàn dân làm gì? Thụ hưởng như thế nào? Nhà nước cần tập trung bốn việc: (1) Hoàn thiện thể chế, pháp lý để thực hiện đột phá, phát triển, (2) Xây dựng hệ thống hạ tầng phục vụ đột phá, (3) Tạo nguồn nhân lực phong phú, trí tuệ đủ năng lực để đột phá, (4) Đảm bảo an ninh, an toàn dữ liệu thông tin, bí mật, bí quyết, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, bảo mật chủ quyền quốc gia, phát triển độc lập.

Trên tinh thần đó, tôi đề nghị và nhấn mạnh 8 nhiệm vụ, giải pháp, nhất là những nhiệm vụ đột phá:

Thứ nhất là thống nhất nhận thức và hành động: Xác định phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Trung ương đã gương mẫu hành động, với Chương trình hành động kèm theo được quán triệt ngay hôm nay. Các cấp ủy, chính quyền cần cụ thể hóa Nghị quyết bằng các kế hoạch sát thực tiễn, lấy kết quả triển khai làm tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng. Mọi nhiệm vụ sẽ được giám sát, đánh giá thường xuyên; làm tốt được khen thưởng, làm chậm hoặc sai phạm sẽ bị phê bình, xử lý. Lãnh đạo yếu kém, thiếu trách nhiệm sẽ bị thay thế ngay, không để đất nước lỡ cơ hội phát triển. Các cấp ủy, chính quyền, đơn vị cần lập kế hoạch cụ thể, bám sát mục tiêu Nghị quyết 57, với nhiệm vụ rõ ràng, phân công cụ thể, thời gian hoàn thành và kết quả đo lường được. Ngay trong năm 2025 này, cần phải lựa chọn và giải quyết những vấn đề rất căn cơ, tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030, tạo cú hích cho năng xuất lao động mới, tạo niềm tin cho xã hội.

Thứ hai là phải rất khẩn trương hoàn thiện thể chế, chính sách: trong năm 2025, càng sớm càng tốt phải hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định pháp luật, cơ chế chính sách, tháo gỡ hết các điểm nghẽn, rào cản để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giải phóng tối đa sức sáng tạo, khuyến khích dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm (những quy định nào cần loại bỏ thì bỏ luôn, luật nào phải sửa thì sửa luôn, đồng bộ, thống nhất, tinh thần là thông thoáng, 1 nội dung chỉ quy định ở 1 luật. Cần có tư duy mới, cách tiếp cận trong sửa đổi Luật công nghệ thông tin, Luật khoa học và công nghệ, Luật ngân sách nhà nước, Luật quan lý sử dụng tài sản công và Luật viên chức đồng bộ hóa các qui định pháp luật có liên quan). Chúng ta khuyến khích người năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm trước hết phải bằng chính các quy định của pháp luật, tạo không gian cho người quản lý quyết định và chịu trách nhiệm.

Bộ Chính trị đã định hướng đổi mới quy trình xây dựng pháp luật, đảm bảo linh hoạt, hiệu quả, và tinh thần này sẽ được thể chế hóa trong Luật sửa đổi Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, dự kiến được Quốc hội thông qua sớm. Ban cán sự đảng Chính phủ cần phối hợp với Đảng đoàn Quốc hội chỉ đạo thực hiện đúng tiến độ xây dựng 27 luật và 19 nghị định trong năm 2025, đảm bảo thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và ban hành sớm văn bản hướng dẫn để các quy định mới sớm đi vào thực tiễn. Hoàn thiện thể chế phải đi đôi với tổ chức thực hiện hiệu quả, có cơ chế giám sát và đánh giá chặt chẽ, nhất là với đội ngũ cán bộ thực thi. Loại bỏ ngay tình trạng “trên rải thảm, dưới rải đinh” và loại bỏ tư duy nhiệm kỳ, đố kỵ, hay bình quân chủ nghĩa.

Thứ ba là khẩn trương sắp xếp lại bộ máy về khoa học công nghệ: Trong Quý I/2025, hoàn thành việc sắp xếp lại các tổ chức khoa học, công nghệ; tập trung đầu tư trọng điểm để phát triển các tổ chức nghiên cứu mạnh. Có kế hoạch cụ thể để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân tài khoa học, công nghệ. Triển khai các giải pháp đột phá để thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu, thu hút nhân tài công nghệ là người Việt và người nước ngoài tới làm việc. Các thủ tục liên quan đến vấn đề này phải thực sự thông thoáng hơn nữa, thậm chí phải có tính cạnh tranh cao so với các nước khác mới thu hút được. Xem xét bỏ bớt các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với yêu cầu mới của Nghị quyết 57. Nhà nước có thể chọn thí điểm một số viện, hoặc trường để mời chuyên gia ở bên ngoài làm lãnh đạo, nhất là trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, những người hiểu rõ văn hóa Việt Nam, trưởng thành ở các nước phát triển, am hiểu chuyên môn và quản lý, có sự kết nối quốc tế sâu rộng. Trước đây người ta không dám về là vì chúng ta chưa thật sự sẵn lòng, còn nhiều rào cản về hành chính và các quy định, rất khó điều hành. Nay mọi thứ sẽ thuận hơn rất nhiều.

Tính toán hình thành cơ chế Kiến trúc sư trưởng hoặc Tổng công trình sư cho việc thực hiện các đề án, dự án lớn về khoa học công nghệ và chuyển đổi số mang tính liên ngành; Lập Viện quốc gia về tiêu chuẩn và kiểm định về các nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá, kiểm định sản phẩm và dịch vụ.

Nhà nước tạo thuận lợi thành lập các viện nghiên cứu tư nhân, hỗ trợ về thủ tục, khuyến khích bằng thuế và tín dụng, được mời các chuyên gia nước ngoài đến làm việc, được tạo mọi điều kiện để hoạt động thuận lợi. (Vừa qua, một số dự án tập đoàn công nghệ lớn có ý định đầu tư vào Việt Nam, nhưng quy trình thủ tục quá rườm rà, vướng nhiều thứ, mất hàng năm trời không triển khai được). Vấn đề này phải được rà soát lại để cải cách mạnh mẽ ngay từ năm 2025.

Thứ tư là ưu tiên bố trí ngân sách cho KHCN xứng tầm là quốc sách đột phá: Bố trí ngân sách cho khoa học công nghệ, R&D, lập các quỹ khoa học và công nghệ, khuyến khích hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ thiên thần, quỹ khởi nghiệp, quỹ đổi mới sáng tạo, v.v… Nghiên cứu cơ chế cho mô hình "đầu tư công-quản trị tư", bảo đảm nhà khoa học có quyền chủ động trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ. Năm 2025, năm đầu thực hiện Nghị quyết 57, Chính phủ cần đổi mới kế hoạch bố trí ngân sách cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đề nghị Chính phủ bố trí đủ ít nhất 3% Ngân sách để thực hiện nhiệm vụ này và tiếp tục nâng lên tỷ lệ chi cho KHCN  lên 2% GDP trong 5 năm tiếp theo. Sớm công bố chính sách này và hướng dẫn thủ tục thực hiện thuận lợi. Tiến hành rà soát, điều chỉnh các đề án, dự án để đảm bảo phù hợp với Nghị quyết 57, tránh lãng phí, tập trung đầu tư hiệu quả, có trọng tâm. Đồng thời, cải cách triệt để quy trình phân bổ, quản lý và thanh quyết toán kinh phí, loại bỏ cơ chế “xin - cho” và các thủ tục rườm rà để tối ưu hóa nguồn lực và khuyến khích sáng tạo.

Thứ năm là nhanh chóng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Ban hành cơ chế thu hút nhân tài nói chung, đặc biệt là nhân tài khoa học, công nghệ, nhân tài người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế, với các chính sách hấp dẫn về quốc tịch, thu nhập, nhà ở và môi trường làm việc. Thủ tục liên quan phải thông thoáng, hấp dẫn, cạnh tranh với quốc tế. Xây dựng mạng lưới chuyên gia trong nước và quốc tế, thường xuyên báo cáo kết quả với Ban Chỉ đạo Trung ương. Đẩy mạnh phong trào tôn vinh tài năng và sáng tạo, khơi dậy tinh thần yêu nước, cống hiến của các nhà khoa học. Tiếp tục duy trì phong trào học tập suốt đời, cải cách hệ thống giáo dục đào tạo, trọng tâm là sau đại học, đại học, dạy nghề.

Thứ sáu là tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ, bao gồm công nghệ số: Ưu tiên xây dựng và hoàn thiện hạ tầng như đã nêu trong Nghị quyết 57. Đặc biệt, cần chuẩn bị hạ tầng năng lượng cho 5-10 năm tới, với trọng tâm là năng lượng sạch, đảm bảo đủ năng lượng cho phát triển bằng hành động cụ thể. Tối ưu hóa và nâng cấp hạ tầng số, xây dựng các trạm gốc 5G, mở rộng Internet băng thông rộng và phạm vi phủ sóng cáp quang. Phát triển hệ thống vệ tinh tầm thấp tốc độ cao. Xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia, triển khai Luật Dữ liệu và sàn giao dịch dữ liệu trong năm 2025.  Trong năm 2025, Ban cán sự đảng Chính phủ cần chỉ đạo rà soát, bổ sung Quy hoạch điện VIII, khai thác hiệu quả các tiềm năng như điện gió, điện mặt trời, triển khai xây dựng Nhà máy điện hạt nhân, đảm bảo nguồn điện bền vững. Đồng thời, cần quản lý, khai thác, bảo vệ hiệu quả khoáng sản, đặc biệt là đất hiếm, để phục vụ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia.

Thứ bảy là tập trung mũi nhọn vào các ngành có lợi thế và tiềm năng, tránh dàn trải: Cần ưu tiên nguồn lực cho một số ngành kinh tế có lợi thế và tiềm năng phát triển, tránh dàn trải, kém hiệu quả và lãng phí, bao gồm giải pháp công nghệ cho những vấn đề của thực tiễn đất nước như sử dụng tài nguyên hợp lý, tiết kiệm, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, nông nghiệp công nghệ cao, an ninh lương thực, khoa học về sức khỏe con người, các ngành công nghiệp 4.0. Tập trung thúc đẩy các “mũi nhọn” chuyển đổi số, đặc biệt là triển khai Đề án 06 và xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia. Trong năm 2025, đảm bảo 100% thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến, thông suốt, hiệu quả; 100% thủ tục hành chính không bị giới hạn bởi địa giới hành chính cấp tỉnh. Đẩy nhanh kết nối và chia sẻ dữ liệu quan trọng trong các lĩnh vực như dân cư, tư pháp, giáo dục, ngân hàng, thuế, bảo hiểm, doanh nghiệp, đất đai, phương tiện... Trung tâm dữ liệu quốc gia phải hoàn thành với dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống,” dẫn dắt chuyển đổi số toàn diện, tạo nền tảng phát triển kinh tế số và lực lượng sản xuất hiện đại giai đoạn 2026-2030, đáp ứng mục tiêu Nghị quyết 57.

Thứ tám là đẩy mạnh hợp tác và tận dụng tri thức quốc tế: Thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ với các quốc gia tiên tiến, nhất là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, bán dẫn và năng lượng tái tạo. Tích cực tham gia xây dựng các chuẩn mực quốc tế, trước mắt là trong khu vực ASEAN, thông qua các sáng kiến như Công ước Hà Nội. Chúng ta phải biết cách "đứng trên vai của những người khổng lồ". Thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn, tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, khuyến khích chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực học hỏi, tiếp thu, làm chủ, cải tiến tri thức, công nghệ của thế giới.

Thưa các đồng chí và các đại biểu,

Đất nước đang đứng trước cơ hội lớn để vươn mình, nhưng thách thức cũng vô cùng to lớn. Chúng ta phải quyết tâm thực hiện cuộc cách mạng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, không để lỡ thời cơ thêm lần nữa. Tôi kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đoàn kết, sáng tạo, thực hiện thành công các nhiệm vụ, đưa Nghị quyết 57 nhanh chóng vào cuộc sống, xây dựng một Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, như mong ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn, mà là con đường sống còn. Lãnh đạo các cấp cần coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; các nhà khoa học, doanh nghiệp hãy cống hiến, sáng tạo; người dân cần đồng hành, học hỏi, nâng cao kỹ năng số.

Nghị quyết 57 đã tháo gỡ rào cản, khắc phục điểm nghẽn và tạo cơ chế đột phá để giải phóng sức sáng tạo, nguồn lực, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Với nền tảng chính trị, pháp lý vững chắc và sự đồng thuận cao từ toàn Đảng, nhân dân và giới trí thức, Tôi tin rằng Nghị quyết sẽ tạo ra bước đột phá, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh, đưa đất nước tiếp tục phát triển bền vững.

Nhân dịp năm mới 2025 và Xuân Ất Tỵ, xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, cùng toàn thể các trí thứ, nhà khoa học, người lao động và đồng chí, đồng bào mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc đất nước ta đón một năm mới tràn đầy niềm tin, khí thế và thắng lợi mới.

Xin trân trọng cảm ơn./.

Lập trình Android bằng Java (1): Lập trình cho thiết bị di động

1. Lập trình cho thiết bị di động

1.1 Tổng quan

Lập trình cho thiết bị di động là quá trình tạo ra ứng dụng cho điện thoại thông minh (smartphone) (từ đây gọi tắt là điện thoại), máy tính bảng (tablet). Các thiết bị di động đang chạy trên 2 hệ điều hành (hay gọi là nền tảng - platform) phổ biến là Android và iOS.

- Android là hệ điều hành của công ty Google

- iOS là hệ điều hành của công ty Apple

Dùng ngôn ngữ gì để lập trình cho thiết bị di động

Có nhiều ngôn ngữ để bạn lựa chọn, nó tùy thuộc vào: ứng dụng của bạn sau khi tạo ra sẽ chạy trên nền tảng nào. Cụ thể:

Ứng dụng sẽ chạy trên nền tảng

Chọn một trong các ngôn ngữ

Android

 Java, Kotlin, C++

iOS

 Swift, Objective-C

Đa nền tảng (Android và iOS đều được)

React native, Flutter, Xamarin, 

Chạy trên nền web

Ngôn ngữ lập trình Web

Trong khóa học này, chúng ta sẽ học cách tạo ra ứng dụng chạy trên hệ điều hành Android, nên sẽ chọn ngôn ngữ Java.

1.2 Bạn cần các công cụ gì để tạo ra ứng dụng chạy trên Android?

Để tạo ra ứng dụng chạy trên Android (từ đây gọi tắt là lập trình Android), chúng ta cần một số thứ sau:

- Ngôn ngữ Java, cái này nằm ở trong đầu bạn, nếu bạn chưa biết gì về Java thì sẽ vừa học lập trình Android, vừa học ngôn ngữ Java

- Phần mềm Android Studio, đây là một công cụ tích hợp (IDE - Integrated Development Environment), miễn phí, của Google, trong nó gồm có: công cụ soạn thảo mã nguồn, trình sửa lỗi (debugger), trình mô phỏng thiết bị (giả lập điện thoại), các công cụ xây dựng và triển khai ứng dụng.

- Máy tính để cài đặt phần mềm Android Studio

- Điện thoại, để chạy ứng dụng trên thiết bị thật. Nếu không có điện thoại thật, thì chúng ta có thể chạy ứng dụng trên điện thoại giả lập

- Trình dịch và thực thi mã Java (JDK - Java Development Kit)

1.3 Cài đặt JDK

Chúng ta sẽ sử dụng ngôn ngữ Java để lập trình ứng dụng, nên cần tải và cài đặt chương trình dịch và thực thi mã Java.

JDK (Java Development Kit) là chương trình giúp chúng ta dịch và thực thi mã Java. JDK là phần mềm miễn phí, của Oracle.

Vào trang https://www.oracle.com/java/technologies/downloads/, chọn phiên bản JDK phù hợp với hệ điều hành của bạn để tải về máy (ví dụ: tải bản jdk 23 - x64 Installer cho Windows)

Sau khi tải về máy, bạn thực hiện cài đặt JDK như một chương trình thông thường.

Nếu cài đặt JDK thành công, bạn sẽ thấy thư mục JDK xuất hiện trong thư mục cài đặt, trên đĩa cứng. Ví dụ: C:\Program Files\Java\jdk-23

Để kiểm tra xem JDK đã sẵn sàng làm việc chưa? bạn vào cửa sổ dòng lệnh (CMD), gõ lệnh:

java -version

Nếu có thông tin về phiên bản của Java là được:

C:\Users\Teo>java -version

java version "23.0.1" 2024-10-15

Java(TM) SE Runtime Environment (build 23.0.1+11-39)

Java HotSpot(TM) 64-Bit Server VM (build 23.0.1+11-39, mixed mode, sharing)

Vậy là chúng ta đã cài đặt được JDK, chúng ta sẽ tiếp tục tải và cài đặt Android Studio. Do chưa biết nhiều về lập trình Android, vì vậy bạn nên cài đặt JDK trước, để khi cài đặt Android studio, chương trình cài đặt sẽ tự tìm và kết nối Android studio với JDK. 

1.4 Cài đặt Android Studio

Android Studio là phần mềm miễn phí của Google, bạn vào trang https://developer.android.com/studio để tải về máy. Tài liệu này sử dụng phiên bản Android Studio Ladybug Feature Drop để thực hành và minh họa.

Sau khi tải Android Studio về máy, thực hiện cài đặt như một chương trình thông thường.

Lưu ý: để lập trình với Android Studio, máy tính của bạn phải có bộ nhớ RAM tối thiểu là 8GB, tốt nhất là từ 16GB trở lên; đĩa cứng còn trống tối thiểu là 8GB, tốt nhất là từ 16GB trở lên. Máy tính đang chạy Windows 64 bit.

Giao diện của Android Studio khi khởi chạy:

Vậy là bạn đã cài đặt được công cụ JDK để dịch và thực thi mã Java, đã cài đặt được Android Studio.

Như bạn đã biết Android Studio sẽ dùng JDK để dịch và thực thi mã Java, do vậy bạn phải kiểm tra xem Android Studio đã tìm thấy và kết nối với JDK hay chưa?

Kết nối Android Studio với JDK

Ở giao diện khởi chạy > khung bên trái, chọn mục Customize >  All settings

 - Ở khung bên trái, chọn Build, Execution, Development > Build Tools > Gradle > kiểm tra trong mục Default Gradle JDK, xem nó đã trỏ tới thư mục cài JDK hay chưa? nếu chưa thì bạn thực hiện việc trỏ tới thư mục cài đặt JDK trên máy của bạn. Cách làm: ở phía cuối có biểu tượng Select JDK home directory, bạn bấm vào và tìm tới thư mục JDK là được.

- Bấm OK

Tới đây bạn đã có thể dùng Android Studio để thiết kế giao diện, viết, dịch và thực thi mã Java. Tuy nhiên, khi chạy xong thì xuất kết quả ở đâu?

Để đơn giản, chúng ta sẽ xuất kết quả trên điện thoại giả lập. 

Vậy, chúng ta phải tạo ra điện thoại giả lập trong Android Studio.

Tạo điện thoại giả lập trong Android Studio

Để tạo điện thoại giả lập, chúng ta cần sử dụng tới Android SDK (Software Development Kit), đây là bộ công cụ để phát triển ứng dụng cho Android. Mặc định, bộ công cụ này đã được cài đặt và nhúng sẵn trong lúc cài Android Studio.

Android SDK có nhiệm vụ gắn kết và phối hợp các thành phần, giúp quá trình phát triển phần mềm được thuận lợi, ví dụ Android Studio sẽ gắn kết các thành phần sau: - Trình biên dịch và thực thi mã Java (JDK) - Thư viện: gồm các thư viện để xử lý các tác vụ như kết nối mạng, xử lý đồ họa, truy cập cơ sở dữ liệu - Trình sửa lỗi: giúp tìm và sửa lỗi chương trình - Trình giả lập: có tên gọi là Android Emulator, dùng để giả lập điện thoại và các thiết bị di động khác

Bạn có thể quan sát Android SDK trong Android Studio bằng cách:

Ở giao diện khởi chạy của Android Studio > chọn Customize > All settings > Languages & Frameworks > Android SDK > bạn sẽ thấy được gói SDK đã được cài đặt. Ví dụ Android Studio đã được cài sẵn bộ Android SDK (gồm hệ điều hành Android 15.0, và API 35):

- Chọn tab SDK Tools > để thấy Android Emulator đã được cài đặt và tích hợp

- Bấm OK để đóng cửa sổ.

Vậy là chúng ta đã có thể tạo điện thoại giả lập:

- Trong giao diện khởi chạy của Android Studio > chọn Projects > More Actions > Virtual Device Manager.

- Trong cửa sổ Device Manager, bạn sẽ thấy danh sách các thiết bị giả lập đã được tạo. Nếu chưa có, bạn bấm vào biểu tượng dấu cộng (+) để thêm thiết bị.

- Chọn một thiết bị bạn muốn giả lập > ví dụ Phone > Medium Phone > Next > Next > Finish

- Sau khi tạo tạo xong, thiết bị sẽ được liệt kê trong cửa sổ Device Manager.

- Bấm nút Start, để khởi chạy điện thoại giả lập. Lần đầu khởi chạy mất khá nhiều thời gian, bạn hãy kiên nhẫn.

- Bấm nút Power của điện thoại giả lập để mở điện thoại

Vậy là bạn đã tạo được điện thoại giả lập.

1.5 Bài tập

1. Các hệ điều hành phổ biến của thiết bị di động. Phát biểu nào không đúng?

A. Android

B. iOS

C. HarmonyOS

D. Windows 11

2. Để lập trình cho thiết bị di động, bạn có thể sử dụng các ngôn ngữ sau. Phát biểu nào không đúng?

A. Java, Kotlin, C++

B. Swift, Objective-C

C. Pascal, Cobol, Scratch

D. React native, Flutter, Xamarin

3. Để tạo ra ứng dụng chạy trên Android, bạn cần công cụ gì? Phát biểu nào không đúng?

A. Ngôn ngữ Java

B. Máy in

C. Máy tính, điện thoại

D. Phần mềm Android Studio, trình dịch và thực thi mã Java (JDK)

4. Phát biểu nào về Android SDK sau đây không đúng?

A. Android SDK là viết tắt của Android Software Development Kit 

B. Là bộ công cụ để phát triển ứng dụng cho Android

C. Là một phiên bản của hệ điều hành Android 

D. Gắn kết các thành phần: trình biên dịch, trình sửa lỗi, trình giả lập thiết bị, các thư viện

5. Thực hiện cài đặt JDK, Android Studio, tạo điện thoại giả lập.

-----

Gợi ý trả lời:

1(D), 2(C), 3(B), 4(C)

-----

Bài sau:

Bố, những giọt yêu thương,

[Viết cho Bố!]

Sau những ngày Bố mất, tới mộ Bố, thắp cây nhang, đọc vài câu kinh, nhìn ngôi mộ lặng thinh, Bố nằm bên dưới. Những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con.

Trong quan tài, Bố vẫn nằm đó, da đã đổi màu; khuôn mặt dần thay đổi. Quá trình biến Bố trở về cát bụi đang hiện ra trước mắt, không có cách nào ngăn cản được. Những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con.

Lau người cho Bố, thay bộ quần áo Bố hay mặc, Bố nằm yên, thanh thản. 8h00, 25/12/2024, ngày noel. Những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con.

Giọt yêu thương đã xuất hiện trong con từ lâu lắm, khi Bố còn sống, trong lễ tang của bố những người bạn. Bố bạn mất, con lại nghĩ tới bố của mình. Rồi bố mình cũng rời bỏ thế giới này, như những người bố khác.

Từ khi Bố còn sống, cứ mỗi lần con nghe bài Đôi Chân Trần, hay mỗi lần vừa đàn vừa hát, hình ảnh Bố lại ùa về theo từng câu hát. Những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con.

Từ khi Bố còn sống, mỗi khi nhớ lại hình ảnh người cha nghèo, những năm 2000, chạy chiếc Cub 50, chở theo bao gạo, thùng mì tôm gửi cho con, khi con học đại học. Những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con.

Từ khi Bố còn sống, những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con, khi con xa nhà, xa Bố mẹ và các em đi ôn thi đầu vào đại học, khi nhận hộp dầu cá, bố mua cho con, nói uống vào cho đỡ mỏi mắt, lấy sức ôn bài.

Sẽ vẫn còn những giọt yêu thương, nhẹ tràn khóe mắt con, mỗi khi nhớ, thưa Bố.

Bài hát: Đôi Chân Trần

Đà Lạt, 30/12/2024


CuTeoHocLamWeb (7): Tạo một website cá nhân

Bài trước: CuTeoHocLamWeb (6): Viết mã JavaScript ở đâu

-----

7. Tạo một website cá nhân

Tới thời điểm này, chúng ta đã biết sử dụng HTML, CSS và JS để tạo ra các trang web đơn giản.

Sẽ thật vui, nếu chúng ta có một website riêng, để đưa các trang web của chúng ta lên Internet, tạo ra các nội dung hữu ích, rồi gửi cho mọi người, mời họ vào xem, đọc.

Chúng ta sẽ bắt tay vào thực hiện.

7.1 Tạo website miễn phí

Trang web (web page), là nội dung web được tạo ra từ một tập tin .html (có thể kèm theo mã nguồn CSS, JS, các tập tin tài nguyên khác).

Tập hợp nhiều trang web lại với nhau, theo một chủ ý của lập trình viên, sẽ tạo thành một website.

Trong máy tính của bạn, website là một thư mục, trong đó có chứa nhiều tập tin, gồm: HTML, CSS, JS và các tập tin tài nguyên khác như hình ảnh, âm thanh, video.

Muốn cho người khác truy cập được website, bạn cần làm 2 việc:

- Đăng ký cho website của bạn một cái tên, ví dụ: nguyenvanteo.blogspot.com, tuoitre.vn, youtube.com. Đây cũng là địa chỉ website của bạn trên Internet.

- Đưa toàn bộ mã nguồn website lên Internet. Cụ thể là chép mã nguồn HTML, CSS, JS và các tập tin hình ảnh, âm thanh, video lên Internet.

Đăng ký tên cho website

Tên của website là một chuỗi kí tự, được viết theo dạng sau:

tenwebsite.tenmien

Trong đó:

- tenwebsite là tên website của bạn

- tenmien là tên miền, một hệ thống đặt tên theo chuẩn của Internet

- chuỗi tenwebsite.tenmien phải là duy nhất trong hệ thống tên của Internet, gọi là hệ thống tên miền (Domain Name System - DNS)

Nếu muốn có một tenwebsite.tenmien theo ý bạn, thì bạn phải thực hiện đăng ký với ICANN hoặc VNNIC thông qua các nhà cung cấp dịch vụ Internet như GoDaddy, Mắt bão, Nhân hòa, Tenten, PAvietnam…v.v. Việc đăng ký tên này phải trả phí hàng tháng để duy trì.

Tuy nhiên, bạn vẫn có thể dùng tenwebsite.tenmien miễn phí, bằng cách đăng ký tên với một số nhà cung cấp miễn phí. Khi đó, phần tenmien sẽ là tên miền của nhà cung cấp dịch vụ. Ví dụ, chúng ta sẽ đăng ký tên website miễn phí dựa trên hệ thống blogger của công ty Google. Khi đó, phần tenmien sẽ bắt buộc phải là blogspot.com.

Bạn hãy đặt cho website của bạn một cái tên.

Một số gợi ý cho việc đặt tên:

- Tên website nên có chứa từ khóa tìm kiếm, giúp tăng thứ hạng trong các hệ thống tìm kiếm. Ví dụ: nhaxeABC, trungtamXYX, ABCshop. Hoặc cũng có thể đơn giản chỉ là tên mà bạn thích.

- Tên website nên ngắn gọn, sáng tạo, dễ phát âm, dễ viết

- Không nên sử dụng dấu gạch ngang (-) trong tên website

- Nên đăng ký nhanh, tránh trì hoãn, có thể bị người khác đăng ký trước 

Chép mã nguồn lên Internet

Hệ thống blogger sẽ cung cấp giao diện để chúng ta tạo hoặc chép mã nguồn HTML, CSS và JavaScript của website lên Internet. Hoặc bạn có thể tạo ra các trang web mà không cần biết HTML, CSS, và JavaScript. Chúng ta sẽ thực hành phần này sau khi tạo được một website trên hệ thống blogger.

7.2 Tạo website trên blogger

Bạn cần có một địa chỉ email của google trước khi thực hiện các bước tiếp theo.

Các bước để tạo một website:

- Mở trình duyệt, vào trang web của blogger: https://www.blogger.com

- Bấm nút CREATE YOUR BLOG, để tạo một website (dạng blog). Bạn sẽ được nhắc để đăng nhập email của google (nếu bạn chưa đăng nhập).

- Trong cửa sổ Choose a name for your blog, bạn nhập tiêu đề cho website, dòng tiêu đề sẽ xuất hiện ở phía trên của của trang web. Ví dụ một tiêu đề là: Trang ghi chép của Tèo. Bấm nút NEXT.


- Trong cửa sổ Choose a URL for your blog, nhập tên cho website. Đây cũng là địa chỉ của website. Nó là duy nhất trên Internet. 

Như đã biết, bạn có thể chọn tên website tùy ý. Tuy nhiên, tên website phải là duy nhất trên hệ thống của blogger. Nếu đã có người dùng rồi, thì bạn phải chọn tên khác, cho tới khi nào hệ thống không còn dòng thông báo màu đỏ (ý là tên này đã có người dùng rồi). Ví dụ, tên nguyenvanteodalat có thể dùng được. Khi đó địa chỉ website của bạn sẽ là nguyenvanteodalat.blogspot.com. Bạn sẽ nhớ nó, để lần sau truy cập, hoặc gửi địa chỉ này cho người khác, để họ có thể truy cập vào website của bạn ở bất kì đâu trên thế giới. Bấm nút NEXT.


- Trong cửa sổ Confirm your display name, bạn nhập tên chủ sở hữu của website. Ví dụ website của bạn Tèo thì sẽ nhập tên là Nguyễn Văn Tèo; website của một cửa hàng thì sẽ nhập là Cửa hàng thú cưng Cu Tèo,...v.v. Tên này sẽ là danh xưng khi bạn bình luận trong các bài viết. Bấm FINISH.

Bạn đã tạo ra được website của bạn.


7.3 Bài tập

1. Phát biểu nào chưa đúng khi nói về website và trang web (web page)?

A. Website chứa nhiều trang web

B. Trang web được tạo ra từ mã HTML, CSS, JS và hình ảnh, âm thanh 

C. Mỗi website có một địa chỉ duy nhất trên Internet

D. Trang web chứa nhiều website

2. Phát biểu nào chưa đúng khi nói về địa chỉ website?

A. Trình duyệt web (Chrome) sẽ dùng địa chỉ để truy cập tới website

B. Địa chỉ của website không nhất thiết phải là duy nhất trên Internet

C. Bạn có thể đăng ký một địa chỉ website miễn phí

D. Địa chỉ của website phải là duy nhất trên Internet

3. Bạn hãy vào ít nhất 3 trang web của một số nhà cung cấp dịch vụ đăng ký tên website. Cho biết giá đăng ký tên mỗi tháng (hoặc mỗi năm) là bao nhiêu?

4. Tạo ra website của riêng bạn trên hệ thống blogger.

-----

Gợi ý làm bài tập

1(D), 2(B)

-----

Cập nhật: 20/12/2024

Bài sau: 

Windows Form (9): Cài đặt và kết nối với DBMS bằng GUI

Bài trước: Windows Form (8): Thao tác với DBMS bằng dòng lệnh (2)

-----

8. Cài đặt và kết nối với DBMS bằng GUI

Phần này sẽ cùng làm quen với cách thứ 2 để làm việc với DBMS là sử dụng một phần mềm có giao diện đồ họa (gọi tắt là GUI: Graphical User Interface).

8.1. Tải và cài đặt GUI

Bạn có thể sử dụng một chương trình GUI tùy ý để kết nối và thao tác với DBMS. Một số chương trình phổ biến như:

- SSMS (SQL Server Management Studio): sản phẩm của Microsoft, miễn phí, được dùng nhiều.

- Azure Data Studio: mã nguồn mở, gọn nhẹ, chạy được trên đa nền tảng

- DBeaver: miễn phí, mã nguồn mở

Chúng ta sẽ tải và cài đặt SSMS.

Bạn vào google để gõ từ khóa tìm kiếm SSMS hoặc vào trực tiếp trang này để tải SSMS về máy: https://learn.microsoft.com/en-us/sql/ssms/download-sql-server-management-studio-ssms?view=sql-server-ver16

Sau khi tải về, thực hiện cài đặt như một chương trình thông thường.

Khi cài đặt xong, bạn sẽ thấy chương trình SSMS xuất hiện trong thanh Start của Windows.

SSMS là một chương trình con của Microsoft SQL Server Tools. Tên đầy đủ của SSMS là Microsoft SQL Server Management Studio. SSMS có nhiều phiên bản, ví dụ 18, 19, 20, 21, 22…v.v.

Để chạy SSMS, bạn vào menu Start của Windows, chọn Microsoft SQL Server Tools, chọn Microsoft SQL Server Management Studio. Lưu ý: phiên bản SSMS có thể khác nhau, tài liệu này minh họa trên SSMS 18.

8.2 Kết nối vào với DBMS

Khi bạn mở chương trình SSMS, nó sẽ hiện ra cửa sổ để bạn kết nối tới DBMS. Xem hình minh họa:


Nếu SSMS không hiện cửa sổ kết nối, bạn có thể mở nó bằng cách: ở cửa sổ Object Explorer (khung bên trái) > vào mục Connect > chọn Database engine; hoặc vào menu File > chọn Connect Object Explorer.

Nếu bạn đã thao tác với DBMS bằng dòng lệnh, thì các thông tin ở cửa sổ này không có gì xa lạ. Cụ thể:

- Server type: loại server sẽ kết nối tới. Database Engine là tên gọi khác của DBMS. Chúng ta sẽ kết nối tới DBMS để thao tác và xử lý cơ sở dữ liệu.

- Server name: tên của DBMS. Gồm tên của máy tính (hoặc server) có cài đặt DBMS (ví dụ: DESKTOP-7LPDOL6), và tên của DBMS đã được cài đặt trên máy tính (ví dụ SQLEXPRESS).

- Authentication: kiểu chứng thực tài khoản người dùng. Nếu chứng thực bằng tài khoản của hệ điều hành Windows (hoặc Domain), thì chọn là Windows Authentication. Nếu chứng thực bằng tài khoản của SQL Server thì chọn là SQL Server Authentication. Ví dụ, chúng ta sẽ chọn kiểu chứng thực là Windows Authentication.

- Bấm nút Connect để kết nối tới DBMS có tên là SQLEXPRESS, chứng thực bằng tài khoản đang đăng nhập Windows.(tài khoản có tên là Maxsys, mật khẩu để trắng)

Chúc mừng bạn nếu hệ thống không báo lỗi.

Hoặc bạn có thể gặp lỗi như sau:

Đọc thông báo lỗi, thì thấy báo là SSMS không tìm thấy hoặc không truy cập được DBMS. Hãy đảm bảo là đã nhập đúng tên DBMS.

Kinh nghiệm cá nhân: khi thấy thông báo lỗi, hay bất kì cửa sổ thông báo xuất hiện, bạn hãy bình tĩnh đọc xem nội dung báo lỗi/thông báo là gì. Đó chính là đầu mối tốt nhất để tìm cách sửa lỗi.

Vào lại cửa sổ Services để kiểm tra, thì thấy tên của DBMS phải là EXPRESS02. Vậy mục Server name sẽ nhập thông tin là DESKTOP-7LPDOL6\EXPRESS02.

Nếu kết nối thành công vào DBMS, giao diện của SSMS sẽ hiển thị thông tin kết nối (vùng màu đỏ ở hình phía dưới) và bạn có thể thực hiện các thao tác trên hệ thống.

Thông tin kết nối nằm ở hàng trên cùng của cửa sổ Object Explorer, gồm: ServerName (ví dụ DESKTOP-7LPDOL6), SQLServerName (hay Instance name, SQLEXPRESS02), phiên bản của SQL server (16.0.1135), User đang đăng nhập (DESKTOP-7LPDOL6\Maxsys.

Như đã biết, chúng ta có thể thao tác với DBMS bằng giao diện dòng lệnh (CLI - Command Line Interface), giao diện đồ họa (GUI - Graphical User Interface), hoặc bằng ngôn ngữ lập trình.

Nhớ lại ở phần trước, chúng ta đã dùng CLI để tạo ra cơ sở dữ liệu có tên là QuanLySach, tạo bảng có tên NhaXuatBan, tạo tài khoản người dùng có tên user1.

Bạn hãy dùng SSMS để kiểm tra lại các thông tin đã được tạo ở CLI.


8.3 Chứng thực bằng tài khoản của SQL Server

Từ đầu tài liệu đến giờ, chúng ta đang sử dụng phương pháp chứng thực bằng tài khoản của hệ điều hành Windows (Windows Authentication).

Phần này, chúng ta sẽ thực hiện chứng thực bằng tài khoản của MS SQL Server.

Ở bài học trước, bạn đã tạo ra tài khoản đăng nhập có tên là user1, mật khẩu: p@ssword1.

Bạn hãy ngắt kết nối (disconnect) tới MS SQL Server. Cách làm: trong cửa sổ Object Explorer, chọn kết nối cần ngắt > bấm vào biểu tượng disconnect ở phía trên của cửa sổ; hoặc chuột phải vào kết nối cần ngắt > chọn disconnect.

Tạo kết nối mới, bằng cách vào File > chọn Connect Object Explorer. Trong cửa sổ Connect to Server, mục Server type, Server name nhập như bình thường; riêng mục Authentication, chọn SQL Server Authentication, nhập thông tin cho mục Login và Password (ví dụ user1/p@ssword1) > bấm nút Connect.

Nếu bạn đăng nhập thành công, thì chúc mừng bạn.

Có thể bạn sẽ gặp thông báo lỗi, không cho đăng nhập. Lý do có thể do MS SQL Server đang được cấu hình chỉ chấp nhận chứng thực theo kiểu Windows Authentication. 

Nếu bị lỗi này, bạn hãy đăng nhập lại vào MS SQL Server bằng kiểu Windows Authentication. Trong cửa sổ Object Explorer, chuột phải vào dòng thông tin kết nối (dòng trên cùng) > chọn Properties > chọn mục Security > đánh dấu chọn vào mục SQL Server and Windows Authentication mode. Xem hình minh họa.

Sau đó, vào cửa sổ Services, khởi động lại (restart) dịch vụ MS SQL Server.

Thực hiện kết nối lại tới MS SQL Server, chứng thực bằng user1 sẽ thành công.

8.4 Bài tập

1. Bạn có thể sử dụng các chương trình GUI sau để làm việc với DBMS, phát biểu nào không đúng?

A. SSMS

B. SQLCMD

C. Azure Data Studio

D. DBeaver

2. Liên quan đến chứng thực người dùng khi đăng nhập vào MS SQL Server, phát biểu nào không đúng?

A. Có thể chứng thực kiểu Windows Authentication

B. Có thể chứng thực kiểu SQL Server Authentication

C. Bạn có thể cấu hình lại chế độ chứng thực cho MS SQL Server 

D. Bạn không thể cấu hình lại chế độ chứng thực cho MS SQL Server

3. Làm sao để ngắt kết nối tới MS SQL Server bằng SSMS? Phát biểu nào không đúng?

A. Trong SSMS, chọn kết nối cần ngắt, bấm nút Disconnect 

B. Trong SSMS, chuột phải vào kết nối cần ngắt, chọn Disconnect

C. Tắt SSMS

D. Trong SSMS, chuột phải vào kết nối cần ngắt, chọn Remove

4. Thực hành các thao tác trong bài học.

-----

Gợi ý làm bài tập

1(B), 2(D), 3(D)

-----

Cập nhật: 18/12/2024

Bài sau: Windows Form (10):