4. Lộ trình học chương trình Kỹ sư CNTT
Ở bài học trước, bạn đã biết:
- Liên quan đến lĩnh vực máy tính, có 3 hướng bạn có thể theo học là: KHMT, CNTT, và Kỹ năng số & Ứng dụng phổ thông
- Để trở thành một Kỹ sư CNTT thì bạn phải học Kiến thức nền tảng, sau đó chọn một trong các chuyên môn sâu để học
- Một bạn theo KHMT cũng nên học thêm chương trình Kỹ sư CNTT
Bài học này chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về lộ trình học để trở thành một Kỹ sư CNTT.
4.1 Lộ trình học
Lộ trình được hiểu là một chuỗi các bước hoặc các giai đoạn, được sắp xếp theo thứ tự, đi từ khởi điểm đến một mục tiêu cụ thể.
Ví dụ, bạn hay được nghe: “Lộ trình học làm web”, “lộ trình phát triển bản thân”, “lộ trình tăng lương”, “lộ trình ôn thi tốt nghiệp”.
Vậy, lộ trình để trở thành một Kỹ sư CNTT sẽ như thế nào? Hay đơn giản hơn là: học những gì, theo thứ tự nào, để từ một người mới bắt đầu trở thành người làm được nghề.
Bảng sau tóm tắt lộ trình học:
4.2 Kiến thức nền tảng
Kiến thức nền tảng là tập hợp các nguyên lý, khái niệm cốt lõi, tư duy logic và kỹ năng cơ sở của một lĩnh vực chuyên môn, đóng vai trò như “bộ khung” hoặc “móng nhà” giúp bạn học tập, hiểu bản chất và tiếp thu các kiến thức nâng cao sau này.
Kiến thức nền tảng có vài đặc điểm sau:
- Bền vững và ít biến động: công cụ, thư viện có thể thay đổi theo xu hướng công nghệ, nhưng kiến thức nền tảng (toán, tư duy thuật toán, cấu trúc dữ liệu, nguyên lý hệ điều hành, mạng) thì rất ít thay đổi
- Giúp bạn có khả năng tự học và thích ứng: Khi có kiến thức nền tảng, bạn có thể tự học về công nghệ mới, vì về bản chất các công nghệ thường được phát triển dựa trên các nguyên lý chung
- Giúp bạn có năng lực giải quyết vấn đề: Có kiến thức nền, giúp bạn hiểu được hệ thống hoạt động dựa trên nền tảng nào, có nguy cơ phát sinh lỗi hay không, khi có lỗi thì chỗ nào gây ra; chứ không chỉ biết cách làm, và sử dụng các công cụ một cách máy móc
- Giúp bạn học các kiến thức chuyên sâu: Để hiểu được các kiến thức chuyên sâu, bắt buộc bạn phải có kiến thức nền
Muốn trở thành một kỹ sư CNTT, bạn cần học một số chủ đề Kiến thức nền tảng sau:
- Nhập môn ngành CNTT, Tiếng Anh, Kỹ năng mềm
- Mạng, Hệ thống
- Lập trình, Phát triển phần mềm
- Cơ sở dữ liệu, Quản lý dữ liệu
- Kỹ thuật phần mềm, Quy trình phát triển
- Tự động hóa, Triển khai
- An toàn thông tin cơ bản
Học kiến thức căn bản bao nhiêu là đủ?
- Với mỗi chủ đề bạn nên học các chủ đề căn bản nhất, tham khảo các khóa học phổ biến trên mạng để biết, chứ không nên học quá nhiều, vì sau này bạn sẽ còn quay trở lại khi cần tìm hiểu thêm
- Có thể học song song kiến thức căn bản và các lĩnh vực chuyên sâu để rút ngắn thời gian học, và bạn cũng có thêm nhiều góc nhìn về nội dung mình đang học. Học chuyên môn sâu để thấy cần kiến thức căn bản, và học căn bản để thấy nó có ích khi học chuyên sâu
- Học bài bản thì mới có thể làm chuyên nghiệp được, khi làm chuyên nghiệp sẽ thấy hạnh phúc với nghề
4.3 Các lĩnh vực chuyên môn sâu
Như đã đề cập, bạn cần căn cứ vào năng lực của bản thân, sở thích, và thị trường việc làm để lựa chọn hướng đi cho phù hợp.
Ngành CNTT có một số chuyên ngành (nghề) phổ biến sau:
- Phát triển phần mềm (Software Engineering - Frontend/Backend/Fullstack)
- Kỹ sư Hệ thống và Đám mây (System/Cloud Engineer)
- Kỹ sư DevOps và SRE (DevOps/Site Reliability Engineer)
- Kỹ sư Mạng và Bảo mật (Network & Security Engineer)
Với sự phát triển của AI, các công việc của một kỹ sư cũng có thay đổi, vì vậy bạn nên cập nhật các yêu cầu cụ thể của một nghề để tập trung học cho tốt.
Trong quá trình học chuyên ngành, thấy mình còn thiếu kiến thức căn bản thì tự tìm tài liệu để học bổ sung.
Tham gia vào thị trường việc làm càng sớm càng tốt. Hoặc chỉ cần nghe những người đang đi làm nói chuyện (trực tiếp, hoặc trên Internet) là bạn đã có thông tin về môi trường làm việc, nó giúp bạn có nhận thức đúng về ngành nghề, để biết cách học cho hiệu quả.
4.4 Xem và đọc thêm
Sử dụng các từ khóa sau, tìm kiếm trên Youtube, Google, hoặc hỏi Chatbot để xem và đọc thêm: Kiến thức nền tảng của ngành CNTT, các chuyên ngành của CNTT. Lộ trình học CNTT.
4.5 Bài tập và câu hỏi
Bài tập
Bài tập 4.1: Bạn hãy tự lập lộ trình học cho bản thân, ghi lộ trình vào một tập tin. Việc ghi chép giúp bạn biết được mình đã học được gì? Tiến độ học ra sao? Tự đánh giá được sự cố gắng mỗi ngày của bản thân. Học để có một cái nghề là một hành trình nghiêm túc, khó khăn, nhưng đáng để bạn chinh phục và khẳng định bản thân.
Câu hỏi
Câu 4a: Nhóm kiến thức nào sau đây nằm trong phần Kiến thức nền tảng của lộ trình trở thành Kỹ sư CNTT?
A. Trí tuệ nhân tạo (AI) & Học máy, Xử lý ngôn ngữ tự nhiên
B. Mạng & Hệ thống, Lập trình & Phát triển phần mềm, Cơ sở dữ liệu & Quản lý dữ liệu
C. Marketing số, Quản trị kinh doanh số, Sáng tạo nội dung số
D. Thuật toán nâng cao, Hệ thống phân tán, Mật mã học
Câu 4b: Tại sao "Kiến thức nền tảng là bền vững và ít biến động" so với các công cụ hay thư viện công nghệ?
A. Vì kiến thức nền tảng chỉ được dạy ở trường đại học nên không bị doanh nghiệp thay đổi
B. Vì công cụ, thư viện đều do AI tạo ra nên không đáng để học
C. Vì công cụ, thư viện thay đổi theo xu hướng công nghệ, còn các nguyên lý như toán, tư duy thuật toán, cấu trúc dữ liệu, hệ điều hành, mạng thì rất ít thay đổi
D. Vì kiến thức nền tảng là phần dễ học nhất nên người học không cần cập nhật thêm