6. Định dạng đầu ra
Tới bài học này, bạn đã tìm hiểu và biết cách đặt một câu hỏi cho AI gồm 4 thành phần là:
- AI đóng vai là ai?
- Công việc AI cần làm là gì?
- Bối cảnh thực hiện là ở đâu? Cho ai đọc?
- Có ràng buộc gì về độ dài, phong cách, nơi tìm thông tin không?
Bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu về thành phần còn lại của một câu hỏi cho AI là: Định dạng đầu ra.
6.1 Định dạng đầu ra là gì
Định dạng đầu ra (output format) là cách thức bạn yêu cầu AI trình bày, sắp xếp và hiển thị câu trả lời. Ví dụ: “Kết quả trả về trông như thế nào? Trình bày dưới dạng văn bản, bảng biểu, danh sách hay mã nguồn?”
Khi bạn không chỉ định AI cách xuất kết quả, AI thường mặc định trả lời dưới dạng các đoạn văn bản dài liên tiếp nhau. Việc quy định rõ định dạng giúp bạn dễ đọc, dễ nắm bắt ý chính và đặc biệt là có thể sao chép (copy) đưa thẳng vào các phần mềm khác (như Word, Excel, PowerPoint) mà không mất công chỉnh sửa lại.
Một số định dạng đầu ra thường gặp:
- Dạng danh sách (Gạch đầu dòng hoặc Đánh số): Dùng để liệt kê các ý chính, các bước thực hiện theo trình tự hoặc tóm tắt nội dung cho dễ nhìn
- Dạng bảng biểu (Table): Dùng để so sánh ưu/nhược điểm, phân loại thông tin hoặc thống kê dữ liệu theo nhiều cột và hàng (rất tiện để chép sang Excel hoặc Google Sheets)
- Dạng mẫu văn bản chuẩn: Yêu cầu xuất theo bố cục của một Email, một bài đăng mạng xã hội, một kịch bản video, hoặc một dàn ý bài thuyết trình
- Dạng dữ liệu kỹ thuật / Mã nguồn / hình ảnh: Xuất kết quả dưới dạng mã lập trình (Python, HTML...), cú pháp Markdown, JSON, CSV hoặc hình ảnh
Ví dụ minh họa
Bạn hãy thực hành so sánh sự khác biệt khi không yêu cầu định dạng và khi có chỉ định định dạng đầu ra rõ ràng.
Ví dụ 1: So sánh các công cụ AI phổ biến
Chưa có định dạng đầu ra:
"Bạn là một chuyên gia thị trường. Cho tôi biết giá vàng và USD tại Việt Nam trong 12 tháng gần đây."
(AI có thể sẽ viết một bài dài, làm bạn khó nắm bắt thông tin).
Có định dạng đầu ra rõ ràng:
"Bạn là một chuyên gia thị trường. Cho tôi biết giá vàng và USD tại Việt Nam trong 12 tháng gần đây. Định dạng đầu ra: Trình bày dưới dạng bảng gồm 3 cột: Tháng (năm), Giá vàng, Giá USD"
(Kết quả trả về là một bảng thông tin rõ ràng, giúp bạn dễ quan sát).
Ví dụ 2: Lên kế hoạch ôn tập thi cuối kỳ
Chưa có định dạng đầu ra:
"Đóng vai là chuyên gia sử dụng AI, hãy lập giúp tôi kế hoạch học cách sử dụng AI trong 7 ngày."
Có định dạng đầu ra rõ ràng:
"Đóng vai là chuyên gia sử dụng AI, hãy lập giúp tôi kế hoạch học cách sử dụng AI trong 7 ngày. Định dạng đầu ra: Chia thành 7 mục lớn ứng với 7 ngày. Trong mỗi ngày, trình bày dưới dạng Danh sách đánh số, in đậm các mục quan trọng."
(Kết quả cho ra một thời gian biểu rõ ràng, trực quan, dễ theo dõi).
6.2 Xem và đọc thêm
Sử dụng các từ khóa sau, tìm kiếm trên chatbot, Google hoặc YouTube để xem và đọc thêm: Định dạng đầu ra trong câu lệnh AI
6.3 Bài tập và câu hỏi
Bài tập
Bài tập 6.1: Viết 3 câu lệnh hoàn chỉnh hội tụ đủ cả 5 thành phần (Vai trò - Nhiệm vụ - Bối cảnh - Ràng buộc - Định dạng đầu ra) để giải quyết một công việc trong học tập hoặc trong đời sống của bạn.
Câu hỏi
Câu 6a: Trong cấu trúc câu lệnh chuẩn gồm 5 thành phần khi giao tiếp với AI, thành phần "Định dạng đầu ra" trả lời cho câu hỏi nào sau đây?
A. AI đóng vai là ai?
B. Tại sao phải thực hiện nhiệm vụ này?
C. Kết quả trả về được trình bày dưới hình thức nào (bảng, danh sách, đoạn văn...)?
D. Những từ ngữ nào AI không được phép sử dụng?
Câu 6b: Khi bạn muốn tổng hợp thông tin từ AI để sao chép (copy) trực tiếp vào phần mềm bảng tính như Excel hoặc Google Sheets mà không mất công chỉnh sửa lại, bạn nên yêu cầu định dạng đầu ra nào?
A. Dạng đoạn văn
B. Dạng bảng biểu (Table) hoặc CSV
C. Dạng thơ lục bát
D. Dạng kịch bản hội thoại
Câu 6c: Đâu là thứ tự và tên gọi đầy đủ của 5 thành phần trong một câu lệnh (prompt) chuẩn mà bạn đã được học qua các bài?
A. Vai trò - Nhiệm vụ - Bối cảnh - Ràng buộc - Định dạng đầu ra
B. Tiêu đề - Nội dung - Hình ảnh - Kết luận - Tài liệu tham khảo
C. Câu hỏi - Tìm kiếm - Suy luận - Kiểm chứng - Xuất bản
D. Chủ thể - Hành động - Phong cách - Ánh sáng - Kích thước