Bài trước: Lập trình Scratch (17) -
Lồng tiếng cho nhân vật-----
18. Hệ thống menu
Menu là danh sách các lựa chọn.
Ví dụ, khi bạn vào quán ăn, bạn sẽ thấy một danh sách các món ăn; bạn muốn ăn món gì thì chỉ việc chỉ tay (hoặc bấm, hoặc chạm) vào menu để lựa chọn.
Trong phần mềm, menu cũng có chức năng tương tự.
Menu là một tập hợp các nút bấm, biểu tượng hoặc chữ viết. Mỗi lựa chọn trong menu sẽ có một "nhiệm vụ" riêng, ví dụ:
- Nút Bắt đầu: Dẫn bạn vào màn hình chơi game
- Nút Cài đặt: Dẫn bạn đến chỗ chỉnh âm thanh, ánh sáng
- Nút Hướng dẫn: Dẫn bạn đến trang đọc luật chơi
Trong bài học này, chúng ta cùng trải nghiệm để tạo ra hệ thống menu.
Chúng ta cùng làm theo từng bước:
[Bước 1] Thêm 2 phông nền (backdrop)
- Phông nền 1: chọn hình khu rừng - Forest (hoặc tùy bạn chọn). Đặt tên phông nền là "Menu". Muốn đặt tên cho phông nền, thì bạn bấm vào mục Backdrops > điền tên vào mục Costume.
Xem hình minh họa.
- Phông nền 2: chọn hình đồng cỏ - Savanna. Đặt tên là "TroChoi"
- Sau khi thêm 2 phông nền, chúng ta sẽ có tổng cộng là 3 phông nền, có tên lần lượt là backdrop1, Menu và TroChoi.
[Bước 2] Tạo 3 nhân vật (sprite)
- Nhân vật 1 là chú mèo, hoặc bạn có thể chọn nhân vật khác tùy thích
- Nhân vật 2: bạn bấm vào vùng chọn nhân vật (Choose a Sprite), gõ vào ô tìm kiếm là Button, chọn Button 2.
Đổi tên nút này thành Play.
Nhập chữ cho bề mặt nút là PLAY.
Đổi màu chữ để nhìn cho rõ.
Xem hình minh họa.
- Nhân vật 3: bạn bấm vào vùng chọn nhân vật (Choose a Sprite), gõ vào ô tìm kiếm là Home, chọn Home Button.
Đổi tên nút này thành Home.
[Bước 3] Lập trình
Bạn lập trình từng bước, sau mỗi bước, chạy thử để xem kết quả có như mong đợi không, nếu không, hãy kiểm tra xem việc lập trình đã đúng chưa?
Lập trình cho nút Play
Chọn nút Play, lập trình theo hướng dẫn sau:
Scratch Blocks | Giải thích ý nghĩa |
when green flag clicked | Bắt đầu thực hiện khi nhấn vào lá cờ xanh |
switch backdrop to [Menu] | Hiển thị phông nền Menu |
show | Hiển thị nút Play lên phông nền |
Sau các bước ở trên, khi chạy chương trình, chúng ta đã có phông nền là Menu, trên phông nền có một nút Play. Chúng ta sẽ lập trình tiếp.
Lập trình cho phông nền và chuyển cảnh
- Bấm chuột vào mục Backdrops (khung phía dưới, bên phải màn hình)
- Chọn mục Code (phía trên, bên trái) để bắt đầu lập trình cho phông nền Menu
- Tạo biến music: vào mục Variables > bấm vào mục Make a Variable để tạo một biến mới, đặt tên là music
- Tiếp tục lập trình theo hướng dẫn trong bảng sau:
Scratch Blocks | Giải thích ý nghĩa |
when backdrop switches to [Menu] | Kích hoạt chuỗi lệnh khi phông nền chuyển sang Menu |
set [music] to [1] | Thiết lập giá trị biến "music" thành 1 để bắt đầu điều kiện cho việc phát nhạc |
repeat until <(music) = [0]> | Vòng lặp liên tục thực hiện các lệnh bên trong cho đến khi biến "music" bị chuyển về giá trị 0 |
play sound [Bossa Nova] until done | Phát bản nhạc "Bossa Nova" và lặp lại từ đầu mỗi khi nhạc kết thúc (tạo nhạc nền). Trước đó, bạn phải vào mục Sound để tìm và nạp đoạn nhạc tên là Bossa Nova |
Tạo thêm một khối lập trình mới (lưu ý: bạn vẫn đang lập trình cho Backdrops) |
when backdrop switches to [TroChoi] | Kích hoạt chuỗi lệnh khi phông nền chuyển sang TroChoi |
set [music] to [1] | Thiết lập giá trị biến "music" thành 1 để bắt đầu điều kiện cho việc phát nhạc |
repeat until <(music) = [0]> | Vòng lặp liên tục thực hiện các lệnh bên trong cho đến khi biến "music" bị chuyển về giá trị 0 |
play sound [Video Game 1] until done | Phát bản nhạc "Video Game 1" liên tục, làm nhạc nền cho màn hình TroChoi. Trước đó, bạn phải vào mục Sound để tìm và nạp đoạn nhạc tên là Video Game 1 |
Tạo thêm một khối lập trình mới (lưu ý: bạn vẫn đang lập trình cho Backdrops) |
when [space] key pressed | Bắt đầu thực hiện lệnh khi người dùng nhấn “phím cách” (Space) trên bàn phím |
stop all sounds | Ngắt tất cả các bản nhạc đang phát |
set [music] to [0] | Gán giá trị 0 cho biến "music" để thoát khỏi vòng lặp phát nhạc hiện tại |
switch backdrop to [next backdrop] | Chuyển sang phông nền kế tiếp trong danh sách |
Lập trình cho nút Play (tiếp)
Chọn nút Play, lập trình theo hướng dẫn sau:
Scratch Blocks | Giải thích ý nghĩa |
when this sprite clicked | Kích hoạt các lệnh bên dưới khi người dùng bấm chuột vào nút Play |
play sound [Pop] until done | Phát âm thanh "Pop" (tiếng bấm nút) |
set [music] to [0] | Thiết lập giá trị của biến "music" bằng 0, để thoát khỏi vòng lặp phát nhạc hiện tại |
stop all sounds | Tắt tất cả các âm thanh đang phát |
broadcast [play] | Gửi đi một thông điệp tên là "play" để các nhân vật khác hoặc sân khấu nhận biết và hành động. Cách làm: bạn thêm khối lệnh “broadcast[message1]” > bấm chuột vào “message1” > chọn “new message” > nhập tên mới là “play” |
hide | Làm nút Play biến mất khỏi màn hình sân khấu |
Tạo thêm một khối lập trình mới (lưu ý: bạn vẫn đang lập trình cho nút Play) |
when I receive [home] | Lệnh này sẽ chạy khi nhân vật (nút Play) nhận được thông điệp "home" từ một nơi khác gửi tới. Cách làm: bạn thêm khối lệnh “when I receive [play hoặc message1]” > bấm chuột vào “play hoặc message1” > chọn “new message” > nhập tên mới là “home” |
wait [0.1] seconds | Tạm dừng chương trình trong một khoảng thời gian rất ngắn (0.1 giây) |
switch backdrop to [Menu] | Chuyển sang phông nền Menu |
show | Hiển thị nút Play lên phông nền |
Lập trình cho nút Home
Chọn nút Home và lập trình theo hướng dẫn sau:
Scratch Blocks | Giải thích ý nghĩa |
when green flag clicked | Chạy đoạn mã bên dưới, khi người dùng nhấn vào biểu tượng lá cờ xanh |
hide | Ẩn nút Home, khi trò chơi bắt đầu |
Tạo thêm một khối lập trình mới (lưu ý: bạn vẫn đang lập trình cho nút Home) |
when this sprite clicked | Kích hoạt các lệnh bên dưới khi người dùng bấm chuột trực tiếp vào nút này |
start sound [pop] | Bắt đầu phát âm thanh "pop" (thường dùng làm hiệu ứng tiếng bấm nút) |
broadcast [home] | Gửi một thông điệp có tên là "home" đến tất cả các nhân vật khác trong chương trình |
set [music] to [0] | Thiết lập giá trị của biến "music" bằng 0, thường dùng để dừng vòng lặp nhạc nền |
stop all sounds | Tắt ngay lập tức tất cả các âm thanh đang phát. |
hide | Ẩn nhân vật này đi sau khi đã thực hiện các lệnh trên. |
Tạo thêm một khối lập trình mới (lưu ý: bạn vẫn đang lập trình cho nút Home) |
when I receive [play] | Kích hoạt đoạn mã khi nhân vật nhận được thông điệp có tên là "play" từ một lệnh broadcast khác |
wait [0.1] seconds | Tạm dừng trong một khoảng thời gian cực ngắn (0.1 giây) trước khi thực hiện lệnh tiếp theo |
switch backdrop to [TroChoi] | Thay đổi phông nền sang hình ảnh có tên là "TroChoi" |
show | Hiển thị nút Home lên màn hình |
Lập trình cho chú Mèo
Chọn nhân vật chú mèo, và lập trình theo nội dung sau:
Scratch Blocks | Giải thích ý nghĩa |
when I receive [home] | Kích hoạt đoạn mã khi nhân vật nhận được thông điệp "home" |
hide | Ẩn nhân vật khỏi màn hình khi trở về màn hình chính (Menu) |
when I receive [play] | Kích hoạt đoạn mã khi nhân vật nhận được thông điệp "play" để bắt đầu trò chơi |
show | Hiển thị nhân vật trên sân khấu |
say [Hello!] for [2] seconds | Hiển thị bong bóng lời thoại với chữ "Hello!" trong vòng 2 giây |
when [right arrow] key pressed | Kích hoạt các lệnh khi người chơi nhấn phím mũi tên sang phải trên bàn phím |
point in direction [90] | Quay mặt nhân vật sang hướng bên phải (90 độ) |
move [20] steps | Di chuyển nhân vật về phía trước 20 bước |
next costume | Thay đổi sang trang phục kế tiếp để tạo hiệu ứng hoạt hình (ví dụ: đang bước đi) |
when [left arrow] key pressed | Kích hoạt các lệnh khi người chơi nhấn phím mũi tên sang trái trên bàn phím |
set rotation style [left-right] | Thiết lập kiểu xoay chỉ trái-phải để nhân vật không bị lộn ngược khi quay đầu |
point in direction [-90] | Quay mặt nhân vật sang hướng bên trái (-90 độ) |
move [20] steps | Di chuyển nhân vật về phía trước 20 bước. |
next costume | Thay đổi sang trang phục kế tiếp để tạo hiệu ứng bước đi khi lùi lại hoặc quay trái |
Chúc mừng bạn, bạn đã tạo được một game “quá đơn giản”. Nhưng dù sao đây cũng là thành quả của chính bản thân bạn.
Bạn có thể tự nghĩ ra kịch bản của trò chơi và lập trình thêm.
Hẹn các bạn ở các bài học tiếp theo.
-----
Menu
In this section we handle
- backdrops
- buttons
- background music
Backdrops
For this project we select two backdrops
- Forest for the home screen
- Savanna for the play screen
The home screen has a play button. The play screen has a home button.
The home screen
When the program starts we
- switch to the Forest background
- show the Play button
We could add more buttons for options, high-score, etc.
The play button
When the play button is clicked we
- play a pop sound
- set the boolean variable music to zero (to stop the music loop)
- stop all sounds
- broadcast the message play
- hide the play button
-----
Bài sau:
