Bài 4. Hàm điều kiện
Tới bài học này, bạn đã:
- Làm quen với các ô dữ liệu
- Thực hiện được các phép tính cơ bản
- Biết sử dụng các hàm SUM, AVERAGE, MAX, MIN
Trong bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp về hàm điều kiện
4.1 Hàm điều kiện IF
Chữ IF là một từ tiếng Anh, dịch ra tiếng Việt có nghĩa là NẾU.
Bạn hãy tưởng tượng hàm IF giống như một lời hứa của cha mẹ: "NẾU con hoàn thành việc học, THÌ con được đi chơi, CÒN KHÔNG thì con phải ở nhà học tiếp."
Hàm IF trong Excel cũng hoạt động y hệt như vậy. Nó sẽ kiểm tra một điều kiện và trả về kết quả tương ứng.
Cú pháp của hàm IF:
=IF(Điều_kiện, "Kết_quả_nếu_Điều_kiện_Đúng", "Kết_quả_nếu_Điều_kiện_Sai")
- Điều_kiện: Là thứ bạn muốn kiểm tra (Ví dụ: Điểm có lớn hơn 5 không?)
- Kết_quả_nếu_Điều_kiện_Đúng: Giá trị hiện ra nếu điều kiện thỏa mãn
- Kết_quả_nếu_Điều_kiện_Sai": Giá trị hiện ra nếu điều kiện không thỏa mãn
Ví dụ:
- Bạn hãy tự tính cột Điểm TB
- Tại ô H4, bạn nhập công thức sau:
=if(H5>7, "Học được", "Cần cố gắng thêm")
- Bấm Enter, để Excel thực hiện hàm IF
- Bạn hãy sử dụng chức năng “chép công thức” để Excel thực hiện hàm IF cho các hàng dữ liệu còn lại trong bảng
- Bạn hãy thử thay đổi điểm Thi HK của môn Vật Lý (ô F7) thành 9.0. Hãy quan sát xem ô G7 và H7 có tự động đổi từ "Cần cố gắng thêm" sang "Học được" không?
Vậy là bạn đã trải nghiệm khả năng “suy nghĩ” và đưa ra lựa chọn của Excel với hàm IF.
4.2 Hàm IF lồng nhau
Ở bài học trước, bạn đã biết cách dùng hàm IF để đưa ra 2 lựa chọn (ví dụ: "Học được" hoặc "Cần cố gắng thêm"). Tuy nhiên, thực tế thường phức tạp hơn thế. Ví dụ: Xếp loại học tập không chỉ có Đậu/Rớt mà còn có Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu.
Để giải quyết vấn đề này, chúng ta sẽ đặt một hàm IF khác vào ngay vị trí của "Kết_quả_nếu_Điều_kiện_Sai". Đây gọi là Hàm IF lồng nhau.
Ý tưởng làm việc của hàm IF lồng nhau
Hãy tưởng tượng bạn đang phân loại kẹo:
- NẾU kẹo màu đỏ THÌ là vị Dâu
- CÒN KHÔNG (NẾU kẹo màu xanh THÌ là vị Bạc hà, CÒN LẠI là vị Cam)
Cú pháp
Giả sử chúng ta xếp loại dựa trên Điểm Trung Bình (DTB) tại ô G4:
- Nếu DTB >= 8.0: Giỏi
- Nếu DTB >= 6.5: Khá
- Còn lại: Trung bình
Công thức sẽ như sau: =IF(G4>=8, "Giỏi", IF(G4>=6.5, "Khá", "Trung bình"))
Lưu ý quan trọng:
- Mỗi khi mở một dấu ngoặc đơn “(“, bạn phải nhớ đóng nó lại ở cuối công thức “)”
- Excel sẽ kiểm tra từ trái qua phải. Nếu điều kiện đầu tiên đúng, nó sẽ dừng lại và trả kết quả ngay
Thực hành: Nâng cấp Bảng điểm
Bạn hãy quay lại bảng điểm ở Mục 4.1 và thực hiện các bước sau:
Bước 1: Nhập công thức mới
- Tại ô H4 (thay cho công thức cũ), bạn gõ: =IF(G4>=8, "Giỏi", IF(G4>=6.5, "Khá", IF(G4>=5, "Trung bình", "Yếu")))
- Nhấn Enter
Bước 2: Sử dụng Auto Fill
- Dùng chuột kéo dấu cộng mảnh, màu đen từ ô H4 xuống các ô bên dưới (H5, H6, H7) để áp dụng cho tất cả các môn học
Bước 3: Thử nghiệm
- Thử thay đổi điểm số ở các cột Hệ số để G7 (Vật Lý) thay đổi
- Quan sát ô H7: Khi điểm trung bình nhảy từ 4.5 lên 5.5, hoặc 8.2, bạn sẽ thấy kết quả tự động chuyển từ "Yếu" sang "Trung bình" hoặc "Giỏi"