Bài 6. Lưu trữ dữ liệu trên đĩa
Sau khi bạn gõ chữ vào chương trình Notepad, hoặc vẽ một hình trên Mspaint, nếu bạn không thực hiện lưu trữ (cất giữ), thì chúng sẽ biến mất sau khi tắt máy tính.
Các chữ trong Notepad hoặc hình vẽ trong Mspaint chính là dữ liệu.
Để giữ lại các kết quả bạn vừa thực hiện, bạn có thể lưu trữ ở 2 nơi:
- Lưu trên đĩa
- Lưu trên mạng (Internet)
Chúng ta cùng tìm hiểu cách để lưu dữ liệu.
6.1 Lưu trên đĩa
Bạn có thể lưu dữ liệu trên nhiều loại đĩa khác nhau, ví dụ:
- Đĩa cứng
- Đĩa USB
- Đĩa DVD
Mỗi loại đĩa sẽ có hình dạng và cấu tạo vật lý khác nhau. Tuy nhiên, chúng đều sử dụng các khái niệm giống nhau để lưu dữ liệu gồm:
- Ổ đĩa
- Thư mục
- Tập tin
Ổ đĩa
Ổ đĩa (drive) là một đơn vị lưu trữ dữ liệu, nó thường là một vùng trên đĩa cứng (hard disk), hoặc một ổ đĩa gắn ngoài (USB, DVD). Ví dụ: trên máy tính của bạn thường có ổ đĩa C, D, E, F, …v.v.
Một ổ đĩa thường có kích thước từ vài GB (gigabyte) đến hàng trăm, hàng ngàn GB.
Có thể tưởng tượng một ổ đĩa giống như một cái tủ đựng sách.
Để thao tác trên ổ đĩa, bạn sử dụng chương trình File Explorer.
Thực hành
Bài tập 6.1: Bạn hãy mở chương trình File Explorer bằng 4 cách khác nhau, ghi lại các bước làm của mỗi cách (viết tay ra giấy hoặc viết vào Notepad)
- Bằng phím tắt
- Bằng menu Start của Windows
- Sử dụng cửa sổ Run
- Sử dụng thanh taskbar
Trả lời các câu hỏi sau:
1. Máy tính của bạn đang có mấy ổ đĩa?
2. Liệt kê tên của các ổ đĩa?
3. Mỗi ổ đĩa được dùng để chứa cái gì?
6.2 Thư mục
Thư mục (folder, directory) là một vùng trên ổ đĩa, dùng để lưu các tập tin và các thư mục con.
Nếu coi ổ đĩa là một cái tủ đựng sách thì thư mục chính là các ngăn tủ.
Thực hành
Bài tập 6.2: Tạo thư mục
- Bạn hãy mở chương trình File Explorer
- Mở một ổ đĩa bất kỳ (ví dụ ổ đĩa C hoặc D)
- Trong cửa sổ của File Explorer > bấm chuột phải vào vùng trồng > chọn New > chọn Folder > đặt tên cho thư mục là Sach (nhớ viết tiếng Việt không dấu) > bấm phím Enter. Vậy là bạn đã tạo ra được thư mục Sach
- Bạn bấm đúp chuột để mở thư mục Sach > trong thư mục Sach, bạn tạo thư mục nữa có tên là VanHoc. Vậy là thư mục VanHoc là con (nằm trong) của thư mục Sach.
- Với cách làm tương tự, bạn hãy tạo ra các thư mục theo hình sau (nhớ để ý thư mục nào nằm trong thư mục nào).
- Yêu cầu: Tên thư mục phải là tiếng Anh hoặc tiếng Việt không dấu, viết liền, viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi từ.
6.3 Tập tin
Tập tin (file) là một tập hợp thông tin được đặt tên.
Ví dụ: Bạn có một danh sách chứa thông tin các bạn trong lớp, vậy bạn sẽ tạo một tập tin có tên là DanhSachLop.xlsx.
Thông tin có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau, ví dụ: Văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, nhị phân.
Bạn sẽ dùng các chương trình để tạo ra các tập tin tương ứng.
Ví dụ:
- Dùng Notepad để tạo ra tập tin dạng văn bản
- Dùng Mspaint để tạo ra tập tin dạng hình ảnh
- Dùng Scratch để tạo ra tập tin dạng nhị nhân
- Dùng Microsoft Word để tạo ra tập tin dạng văn bản
Tên của tập tin gồm 2 phần: tên và phần mở rộng, ví dụ BaiTap.txt. Xem hình minh họa:
Nếu xem ổ đĩa là tủ đựng sách, thư mục là ngăn tủ, thì tập tin chính là các cuốn sách.
Thực hành
Bài tập 6.3: Sử dụng các phần mềm để tạo tập tin.
a) Tạo tập tin .txt
- Mở Notepad, nhập vào nội dung sau:
Tên thư mục thì không có “đuôi”. Tên tập tin thì có “đuôi”!
- Lưu vào thư mục có tên là TaiLieu (tạo thư mục này nếu chưa có). Đặt tên cho tập tin là BaiHoc1.txt
b) Tạo tập tin .png
- Mở MsPaint, vẽ 3 hình tròn, tô màu cho hình tròn
- Lưu vào thư mục có tên là TaiLieu (tạo thư mục này nếu chưa có). Đặt tên cho tập tin là HinhTron.png