1
Cookie
1.1
Khái niệm
Cookie (còn có tên gọi khác là http cookie, web cookie,
Internet cookie, browser cookie) là một phần dữ liệu nhỏ, được lưu trên máy
tính (đĩa cứng) của người dùng, khi người dùng truy cập một website.
Dữ liệu của cookie có định dạng kiểu “tên/giá trị”
(name/value). Ví dụ: tên/nguyenvanteo, matkhau/abc.
Cookie được dùng để:
– Ghi lại thông tin trạng thái (ví dụ, tên các mặt hàng đã
được bỏ vào giỏ hàng)
– Ghi lại hoạt động duyệt web của người dùng (ví dụ, đã bấm
nút nào, quá trình đăng nhập, đã từng vào các trang nào)
– Lưu lại các thông tin mà người dùng đã từng nhập vào các
form như tên, mật khẩu, địa chỉ, số tài khoản ngân hàng
1.2
Cookie được lưu ở đâu?
Mỗi trình duyệt trên máy tính sẽ có vị trí để lưu thông tin
cookie của riêng nó, vì vậy nếu dùng hai trình duyệt truy cập vào cùng một
website thì sẽ có hai cookie khác nhau.
Ví dụ trình duyệt Chrome trên Windows 10, sẽ lưu ở C:/Users/<user
hiện hành>/AppData/Local/Google/Chrome/User Data/Default/Cookies.
Trình duyệt FireFox trên Windows 10, sẽ lưu ở C:\Users\user
hiện hành\AppData\Roaming\Mozilla\Firefox\Profiles\xxxx.default\cookies.sqlite.
Lưu ý: với các trình duyệt web hiện đại, thông tin trong
cookie luôn được mã hóa; vì vậy không thể sử dụng các chương trình mở tập tin
thông thường (ví dụ File Explorer) để xem nội dung của cookie được; mà phải sử dụng chính trình duyệt hoặc các
ngôn ngữ lập trình.
Ví dụ, để xem cookie bằng trình duyệt Chrome, thực hiện các
bước sau:
– Từ cửa sổ trình duyệt Chrome, trên thanh công cụ, bấm vào
mục sau cùng (Customize and Control Chrome – mũi tên hướng lên, màu xanh), chọn
mục Settings.
– Cuộn xuống, tìm tới mục Privacy and secutiry, chọn mục
Cookies and other site data, bấm vào mũi tên bên phía phải
– Chọn tiếp mục See all cookies and site data để xem các
cookie quan tâm. Có thể truy cập trang tiki.vn, sau đó trong mục này, tìm kiếm
từ khóa tiki để xem các cookie đã được tạo ra.
1.3
Các loại cookie
Có nhiều loại cookie, mỗi loại có đặc điểm và mục đích sử dụng
khác nhau. Ví dụ:
– HttpOnly
– Persistent
– SameSite
– Secure
– Session
– Supercookie
– Third-party
1.4
Cơ chế hoạt động của một cookie
Đặc tả của giao thức HTTP sẽ quy định cách thức web server
thiết lập và đọc giá trị của cookie trong mỗi phiên làm việc với trình duyệt. Đây
là cơ chế hoạt động của cookie:
– Khi trình duyệt muốn xem nội dung của một trang web, nó sẽ
gửi một request (HTTP GET) tới web server. Trong request có chứa tên trang web
muốn xem và tên miền của web server.
Ví dụ:
GET /index.php
Host: www.congty.com
– Sau khi nhận được request, web server sẽ gửi về trình duyệt
một HTTP response, bên trong có chứa: mã trạng thái cho request, các cookie nó
muốn thiết lập trên máy người dùng bằng lệnh Set-Cookie, và nội dung của trang
web.
HTTP/1.0 GET OK
Content-type:
text/html
Set-Cookie: name1=value1;
attributes
Set-Cookie:
name2=value2; attributes
Nội dung trang HTML
– Trong một HTTP response, các thông tin về cookie được đặt
trước nội dung trang HTML. Web server sẽ gán cho mỗi cookie một tên duy nhất,
cùng với giá trị, và các thuộc tính tùy chọn (attributes) khác. Trình duyệt sẽ
lưu các giá trị cookie này xuống đĩa cứng tại máy client.
Dưới đây là các thuộc tính (tùy chọn), có thể thiết lập cho
mỗi cookie:
+ Domain=site
+ Expires=datetime
+ HttpOnly
+ Max-Age=number
+ Path=path
+ SameSite=setting
+ Secure
– Sau khi web server đã thiết lập cookie trên trình duyệt, ở
lần gửi request một trang web tiếp theo (cùng web server), trình duyệt sẽ gửi
toàn bộ các cookie do web server đã thiết lập trước đó. Lưu ý: trình duyệt chỉ
gửi name/value của cookie mà không gửi các thuộc tính mà web server đã thiết lập
trước đó. Ví dụ:
GET /index.php
Host: www.congty.com
Cookie: name1=value1;
name2=value2
1.5
Cookie trên các trình duyệt
Mỗi trình duyệt sẽ xử lý cookie theo cách của riêng nó. Tuy
nhiên, có một số yêu cầu tối thiểu đã được đặc tả trong giao thức HTTP gồm:
– Kích thước vùng lưu cookie trên trình duyệt không nhỏ hơn
4.096 byte
– Trình duyệt phải cho phép lưu ít nhất 50 cookie/website
– Tổng số cookie trình duyệt có thể lưu trữ không ít hơn
3.000
1.6
Tìm hiểu persistent cookie
Persistent cookie (tạm dịch là “cookie cố định”) là loại
cookie có thời gian tồn tại được xác định cụ thể. Persistent cookie sẽ hết hiệu
lực sau một mốc thời gian hoặc sau một khoảng thời gian được ấn định trước.
Trong thời gian còn hiệu lực, thông tin của persistent cookie sẽ được gửi đến web
server mỗi khi người dùng truy cập website, hoặc khi họ truy cập một nguồn tài
nguyên thuộc website thông qua một website khác.
Đôi khi, người ta gọi persistent cookies là tracking cookie (cookie
theo dõi), vì các nhà quảng cáo có thể sử dụng cookie này để theo dõi thói
quen, hành vi duyệt web của người dùng.
Tuy nhiên, persistent cookie thường được dùng cho các tình
huống hợp pháp, chính đáng như lưu lại thông tin đăng nhập của người dùng, để họ
không phải nhập lại trong các lần đăng nhập sau.
Phần này sẽ minh họa hoạt động của cookie bằng ngôn ngữ PHP.
1.6.1
Tạo cookie
Để tạo cookie, sử dụng hàm setcookie($name, $value, $time)
– $name: tên cookie
– $value: giá trị gán cho cookie
– $time: thời gian tồn tại của cookie
Ví dụ,
<?php
setcookie('username','nguyenvanteo',
time()+120); //thời gian cookie có hiệu lực là 120 giây.
?>
Sau khi chạy đoạn mã trên bằng trình duyệt, vào xem giá trị
của cookie vừa được lưu trên máy client. Ví dụ xem bằng trình duyệt chrome:
– Từ cửa sổ trình duyệt Chrome, trên thanh công cụ, bấm vào
mục sau cùng (Customize and Control Chrome – mũi tên hướng lên, màu xanh), chọn
mục Settings.
– Cuộn xuống, tìm tới mục Privacy and secutiry, chọn mục
Cookies and other site data, bấm vào mũi tên bên phía phải
– Chọn tiếp mục See all cookies and site data để xem cookie
vừa lưu. Lưu ý: trình duyệt sẽ sắp xếp các cookie theo chiều tăng của domain
website. Do vậy, có thể xóa tất cả cookie bằng nút REMOVE ALL, sau đó chạy lại
đoạn mã PHP, để tìm cookie dễ hơn. Ví dụ: website có đường dẫn là: http://localhost/mywebsite/trangweb.php,
thì trong mục này sẽ tìm tới mục localhost để xem thông tin của cookie.
Ví dụ, thông tin của cookie username:
Name: username
Content: nguyenvanteo
Domain: localhost
Path: /mywebsite
Send for: Same-site
connections only
Accessible to script: Yes
Created: Tuesday,
October 13, 2020 at 2:52:26 AM
Expires: Tuesday,
October 13, 2020 at 2:54:26 AM
1.6.2
Đọc cookie
Để đọc thông tin cookie do trình duyệt gửi về web server, sử
dụng biến $_COOKIE
Ví dụ,
<?php
setcookie('username','nguyenvanteo',
time()+120); //thời gian cookie có hiệu lực là 120 giây.
echo '<pre>';
print_r($_COOKIE);
echo '</pre>';
?>
Kết quả xuất ra màn hình là:
Array
(
[username] =>
nguyenvanteo
)
Hoặc,
<?php
setcookie('username','nguyenvanteo',
time()+120); //thời gian cookie có hiệu lực là 120 giây.
echo
'<pre>';
print_r($_COOKIE['username']);
echo
'</pre>';
?>
1.6.3
Xóa cookie
Để xóa cookie, sử dụng một trong hai hàm sau:
– setcookie($name), với $name là tên cookie muốn xóa
– setcookie($name, $value, $time), với $time thuộc về quá khứ
Ví dụ 1, xóa cookie bằng hàm setcookie($name):
<?php
setcookie('username','nguyenvanteo',
time()+120); //thời gian cookie có hiệu lực là 120 giây.
// xóa cookie
setcookie('username');
echo
'<pre>';
print_r($_COOKIE);
echo
'</pre>';
?>
Kết quả xuất ra màn hình là:
Array
(
)
Ví dụ 2, xóa cookie bằng hàm setcookie($name, $value,
$time), với $time thuộc về quá khứ:
<?php
setcookie('username','nguyenvanteo',
time()+120); //thời gian cookie có hiệu lực là 120 giây.
// xóa cookie
setcookie('username',
'noi dung bat ki', time()-1);
echo
'<pre>';
print_r($_COOKIE);
echo
'</pre>';
?>
Kết quả xuất ra màn hình là:
Array
(
)
1.7 Ví dụ minh họa về hoạt động của cookie
Minh họa bằng ngôn ngữ PHP.
– Vào trình duyệt xóa sạch cookie
– Tạo một trang web bất kì, với đoạn mã sau:
[trangweb.php]
<?php
setcookie('thoiGianTruyCap',
time(), time() + 600);
if(isset($_COOKIE['thoiGianTruyCap']))
{
echo
"Web server da gui_ghi cookie xuong trinh duyet vao luc" . date('d/m/Y H:i:s',
$_COOKIE['thoiGianTruyCap']);
} else {
echo
"Truy cap Web server lan dau, nen chua co gia tri cua cookie";
}
?>
– Từ trình duyệt, truy cập trangweb.php lần đầu, sẽ có kết
quả sau:
Truy cap Web server lan dau, nen chua co
gia tri cua cookie
– Tuy nhiên, nếu mở trình duyệt, vào xem các cookie thì sẽ
thấy cookie thoiGianTruyCap đã được ghi xuống trình duyệt.
– Thực hiện refresh trang web, nghĩa là truy cập tới web
server lần 2, kết quả trên trình duyệt sẽ là:
Web server da gui_ghi cookie xuong trinh
duyet vao luc14/10/2020 04:44:37
-----
Cập nhật: [14/10/2020]
-----
